یک پزشک متخصص بیماریهای داخلی بیمارستان تأمیناجتماعی شهدای کارگر یزد با تشریح ۲۸ سال تجربه خدمت در مجموعه درمان تأمیناجتماعی، پزشکی را فراتر از یک حرفه دانست و گفت: پزشک علاوه بر تشخیص و درمان بیماری، مسئولیتی انسانی و اجتماعی در قبال بیمار بر عهده دارد و کیفیت درمان زمانی محقق میشود که دانش پزشکی با همدلی، آرامش و توجه به کرامت بیمار همراه باشد.
دکتر سیدمحمدکاظم حاجی میرزاده در گفتوگو با تامین24 به مناسبت روز پزشک، گفت: انتخاب رشته پزشکی برای من از همان دوران کودکی، انتخابی از روی علاقه و باور بود و معتقدم پزشکی همچنان یکی از ارزشمندترین حرفههاست؛ حرفهای که در ذات خود با خدمت به انسانها و کمک به همنوع گره خورده است.
وی با بیان اینکه حدود ۲۸ سال است که در حرفه پزشکی فعالیت میکنم و انتخاب این رشته برای من از دوران کودکی، انتخابی برآمده از علاقه و باور بود، ادامه داد: به یاد دارم در سال کنکور، آنقدر برای قبولی در رشته پزشکی انگیزه داشتم که حتی برای اینکه بتوانم بیشتر درس بخوانم، به زیرزمین خانه میرفتم و تلاش میکردم محیط را خنک نگه دارم تا بتوانم بیدار بمانم و مطالعه کنم.
این پزشک متخصص افزود: آن سال با تلاش زیادی که کردم، در رشته پزشکی دانشگاه اصفهان پذیرفته شدم. در همان مقطع در آزمون اعزام به خارج از کشور نیز قبول شدم و این موضوع برای مدتی مرا بر سر یک دوراهی قرار داد؛ از یک طرف فرصتی برای تحصیل در یکی از دانشگاههای معتبر دنیا پیش رویم بود و از طرف دیگر علاقه عمیقی به پزشکی داشتم.
دکتر حاجی میرزاده گفت: برای تصمیمگیری با استادان و دوستان مشورت زیادی کردم و در نهایت به این نتیجه رسیدم که برای من ماندن در کشور و خدمت به مردم و وطن ارزش بیشتری دارد و به همین دلیل مسیر پزشکی را انتخاب کردم.
او با اشاره به جایگاه اجتماعی حرفه پزشکی در گذشته اظهار کرد: به نظر من جایگاه پزشکی در جامعه در آن دوران بسیار بالا بود و شاید حتی در مقایسه با امروز، شأن و منزلت اجتماعی این حرفه پررنگتر احساس میشد؛ با این حال معتقدم پزشکی همچنان یکی از ارزشمندترین حرفهها است.
او ادامه داد: پزشکی حرفهای است که در ذات خود با خدمت به انسانها و کمک به همنوع گره خورده است. پزشک بیش از آنکه صرفاً صاحب یک شغل باشد، مسئولیت انسانی و اجتماعی بر عهده دارد و به همین وجه خدمترسانی است که جایگاه واقعی پزشکی را تعیین میکند.
حاجی میرزاده درباره ورود خود به سازمان تأمیناجتماعی گفت: سال ۱۳۷۸ وارد سازمان تأمیناجتماعی شدم. پیش از آن، مسیرهای مختلفی را برای ادامه فعالیت حرفهای در نظر داشتم؛ اما با تعدادی از دوستان و همچنین اساتید مشورت کردم.
وی افزود: با توجه به رویهای که از همان ابتدا داشتم و علاقهام به خدمت مستقیم به مردم، بیشتر عزیزان به من توصیه کردند که فعالیت در سازمان تأمیناجتماعی میتواند با روحیات و باورهای من تناسب بیشتری داشته باشد.
این پزشک متخصص با اشاره به گستردگی جامعه تحت پوشش تأمیناجتماعی بیان کرد: یکی از ویژگیهای مهم سازمان تأمیناجتماعی، گستردگی جامعه تحت پوشش آن و در نتیجه مراجعه و ازدحام قابل توجه در مراکز درمانی است.
وی ادامه داد: البته همین مسئله در کنار دشواریهایی که دارد، برای من یک انگیزه نیز محسوب میشد؛ چرا که احساس میکردم در مجموعهای فعالیت میکنم که فلسفه وجودی آن ارائه خدمت به بخش بزرگی از مردم و پاسخگویی به نیازهای درمانی آنان است.
حاجی میرزاده گفت: به همین دلیل تصمیم گرفتم وارد سازمان تأمیناجتماعی شوم و در حوزه درمان فعالیت خود را ادامه دهم. برای من حضور در چنین مجموعهای بیش از آنکه صرفاً یک انتخاب شغلی باشد، فرصتی برای خدمت مستقیم و مؤثر به مردم بود.
حفظ شأن حرفه پزشکی
او درباره مهمترین دغدغه پزشکان اظهار کرد: به نظر من مهمترین دغدغه امروز پزشکان، حفظ کیفیت و شأن حرفه پزشکی در کنار تأمین آرامش و امنیت شغلی است.
این متخصص بیماریهای داخلی افزود: پزشک زمانی میتواند بهترین خدمت را به بیمار ارائه کند که فشارهای معیشتی، افزایش حجم کاری، افزایش مراجعات و مسائل اداری و اجرایی، فرصت و تمرکز او را برای انجام وظیفه اصلیاش یعنی درمان بیمار تحت تأثیر قرار ندهد.
وی ادامه داد: این مسئله در مراکز درمانی پرتردد و مجموعههایی مانند سازمان تأمیناجتماعی که روزانه با حجم بالایی از مراجعان مواجه هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. از یک سو پزشک باید پاسخگوی نیازهای درمانی تعداد زیادی از بیماران باشد و از سوی دیگر انتظار میرود کیفیت خدمات نیز حفظ شود.
حاجی میرزاده تأکید کرد: اگر بخواهیم از این چالشها عبور کنیم، نگاه ما نباید صرفاً افزایش ظرفیت ارائه خدمت باشد، بلکه باید به همان اندازه به منابع انسانی، رفاه و انگیزه پزشکان و سایر کادر درمان نیز توجه کنیم.
وی تقویت زیرساختهای درمانی، استفاده از فناوری و نظامهای هوشمند برای کاهش کارهای اداری، توزیع متناسب نیروی انسانی، کاهش بروکراسی و ایجاد یک نظام عادلانه و قابل پیشبینی برای جبران خدمات پزشکان را از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه دانست.
این پزشک تأمیناجتماعی افزود: در نهایت باید به این نکته توجه داشته باشیم که پزشک و بیمار در دو سوی یک مسئله قرار ندارند؛ بلکه هر دو در یک مسیر هستند. هر اقدامی که به حفظ انگیزه و آرامش پزشک کمک کند در نهایت به ارتقای کیفیت درمان و رضایت بیمار منجر خواهد شد.
پدیده مهاجرت پزشکان
دکتر حاجی میرزاده درباره راهکارهای حفظ پزشکان متخصص و جلوگیری از مهاجرت آنان گفت: به نظر من مهاجرت پزشکان متخصص را نمیتوان صرفا با یک عامل توضیح داد؛ مجموعهای از مسائل اقتصادی، حرفهای، اجتماعی و حتی احساس آیندهنگری در تصمیم یک پزشک برای ماندن یا مهاجرت تأثیرگذار است.
وی افزود: بنابراین برای حفظ این سرمایه انسانی ارزشمند کشور باید مجموعهای از این عوامل را همزمان مورد توجه قرار داد. در درجه اول، پزشک باید احساس کند که جایگاه حرفهای و اجتماعی او متناسب با مسئولیتی که بر عهده دارد، مورد احترام و حمایت قرار میگیرد.
این متخصص بیماریهای داخلی، معیشت مناسب، پرداخت عادلانه و بهموقع، کاهش فشارهای غیرضروری اداری و ایجاد امنیت شغلی را از عوامل مهم در این زمینه عنوان کرد و گفت: پزشک متخصص فقط به مسائل مالی فکر نمیکند؛ امکان پیشرفت علمی، دسترسی به آموزش و فناوریهای روز، فرصت فعالیت پژوهشی و فراهم بودن شرایط مناسب برای رشد حرفهای نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی ادامه داد: اگر پزشک بتواند در کشور خود از نظر علمی و حرفهای احساس پیشرفت و رضایت داشته باشد، انگیزه ماندن نیز افزایش پیدا میکند.
حاجی میرزاده با تاکید بر ضرورت توزیع مناسب پزشکان متخصص در مناطق مختلف کشور گفت: ایجاد مشوقهای واقعی برای فعالیت در مناطق کمتر برخوردار، بهویژه از طریق فراهم کردن امکانات حرفهای و رفاهی، میتواند هم به عدالت در دسترسی مردم به خدمات تخصصی کمک کند و هم انگیزه پزشکان برای ادامه فعالیت در کشور را افزایش دهد.
وی اظهار کرد: من معتقدم پزشکان ایرانی از نظر علمی و توانمندی ظرفیت بسیار بالایی دارند. اگر بتوانیم محیطی فراهم کنیم که پزشک در آن احساس احترام، امنیت، پیشرفت و اثرگذاری داشته باشد، بسیاری از پزشکان ترجیح خواهند داد دانش و تجربه خود را در خدمت مردم کشورشان قرار دهند.
این پزشک افزود: در واقع برای جلوگیری از مهاجرت باید ماندن را به یک انتخاب مطلوب و ارزش تبدیل کنیم، نه اینکه صرفاً تلاش کنیم مهاجرت را دشوار کنیم.
روایتی بهیاد ماندنی
حاجی میرزاده در بیان یکی از خاطرات دوران حرفهای خود گفت: یکی از خاطراتی که از سالهای طبابت همیشه در ذهنم مانده است، مربوط به بیماری است که با شکایتهایی ظاهراً ساده و مبهم مراجعه کرده بود. علائمش در نگاه اول چندان نگرانکننده به نظر نمیرسید و حتی بررسیهای اولیه نیز نکته مشخصی را نشان نمیداد.
وی ادامه داد: اما در جریان گرفتن شرح حال، متوجه شدم که بیمار چند بار با تأکید از تغییر کوچکی در وضعیت عمومی خود صحبت میکند؛ تغییری که شاید در نگاه اول اهمیت چندانی نداشت.
این پزشک متخصص بیان کرد: به یاد دارم آن روز زمان زیادی از من گرفت؛ اما تصمیم گرفتم به جای اینکه صرفاً بر اساس نتایج آزمایشگاهی تصمیم بگیرم، دوباره شرح حال را مرور کنم و معاینه دقیقتری انجام دهم. این کار باعث شد به تشخیصی فکر کنم که در ابتدا چندان محتمل به نظر نمیرسید.
وی افزود: بررسیهای تکمیلی انجام شد و در نهایت بیماری در مرحلهای تشخیص داده شد که امکان درمان مؤثر وجود داشت.
حاجی میرزاده این اتفاق را یک درس ماندگار در دوران طبابت خود دانست و گفت: در پزشکی همیشه جواب در گرانترین آزمایشها یا پیشرفتهترین دستگاهها نیست؛ گاهی جواب در همان چند دقیقهای است که پزشک به بیمار گوش میدهد و نکته ظاهراً کوچکی را جدی میگیرد.
وی ادامه داد: از آن زمان به بعد، هرگاه با بیماری مواجه میشوم که علائمش با یافتههای آزمایشگاهی تطابق ندارد، به خودم یادآوری میکنم که «بیمار را درمان کن، نه فقط آزمایش را.»
این متخصص بیماریهای داخلی تاکید کرد: تکنولوژی میتواند ابزار بسیار قدرتمندی در دست پزشک باشد، اما هیچ دستگاهی نمیتواند جایگزین تجربه، قضاوت بالینی و ارتباط انسانی پزشک با بیمار باشد.
وی گفت: شاید یکی از زیباترین درسهای پزشکی برای من همین باشد که پشت هر پرونده پزشکی، یک انسان با نگرانیها، امیدها و خانوادهای چشمانتظار قرار دارد و وظیفه پزشک فقط تشخیص بیماری نیست، بلکه دیدن و شنیدن همان انسان است.