تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
قرارداد کار عقدی است که بین کارگر و کارفرما منعقد می شود که طی آن کارگر متعهد می شود وقت و نیروی کار خود را در اختیار کارفرما قرار دهد و کارفرما نیز متعهد می شود به کارگر حقوق یا دستمزد پرداخت کند. قرارداد کار نوعی قرارداد غیر تشریفاتی است، یعنی نیاز نیست حتما کتبی باشد و شفاهی بودن قراردادکار نیز اعتبار دارد.
اما قرارداد کار چه زمانی معتبر است و باید دارای چه ویژگی هایی باشد تا آن را معتبر و قابل اجرا سازد.قرارداد را می توان در دو حالت فرض کرد. یکی قراردادی که ماهیتا باطل است و همان ابتدا از حیز انتفاع خارج است و قانونا اعتباری ندارد.نوع دوم قراردادی که دارای برخی مواد غیر قابل اجرا و غیر قانونی است، ولی با این وجود قرارداد را باطل نمی کند. در واقع در چنین وضعیتی مواد غیر قانونی قرارداد، باطل و حذف می شوند و یا به آن شروط واقعی گذاشته نمی شود.اما در مورد اول، چند شرط ماهوی وجود دارد ، که اگر در هر قراردادی ازجمله قرارداد کار رعایت نشود، باعث بطلان آن می شود و نمی توان به آن قرارداد استناد کرد. این شروط در قانون کار ۳ مورد است که به شرح زیر می باشد:
الف) موضوع قرارداد باید قانونی و شرعی باشد. طبق قانون کار هر قراردادی باید دارای مشروعیت قانونی باشد اگر مخالف قوانین موضوعه و کشوری باشد این نوع قرارداد باطل است. مثل قراردادی که موضوع قرارداد حمل و نقل یا تولید مواد مخدر باشد. در چنین فرضی با توجه به خلاف قانون بودن تولید و انتقال و جابجایی مواد مخدر در کشور، چنین قراردادی باطل است. البته اگر چنین شرطی در متن قرارداد ذکر شود، باطل است اما اگر درقرارداد نیامده باشد قرارداد باطل نمی شود.
ب-موضوع قرارداد باید مشخص و واضح و روشن باشد. در قرارداد کار نوع شغل کارگر باید مشخص شده باشد. یعنی کارگر باید بداند شغل و کارش چیست. ابهام و نامشخص بودن نوع کار باعث بطلان قرارداد کار می شود. بنابراین برای سالم بودن قرارداد کار باید حتما شغل و کار و در واقع موضوع قرارداد روشن و واضح باشد.مثلا شغل کارگر آهنگر، تکنسین، تحصیلدار و....در قرارداد تحت عنوان شغل مربوطه درج شده باشد.
ج-سومین مورد در خصوص اعتبار قرارداد، اهلیت طرفین قرارداد( کارگر و کارفرما) برای بستن قرارداد می باشد. اهلیت به این معناست که هر یک از طرفین قرارداد نباید منع قانوني برای بستن قرارداد داشته باشند. به چند مورد از موانع قانونی برای بستن قرارداد کار اشاره می کنیم:
- بستن قرارداد توسط کارگر زمانی صحیح است که حداقل سن قانونی را احراز کرده باشد، یعنی کارگر باید طبق قانون کار حداقل ۱۵ سال سن داشته باشد تا بتواند قرارداد کار را امضاء کند. انعقاد قرارداد با شخصی که صغر سنی دارد باطل است و کارفرما حق ندارد با افرادی که به سن قانونی نرسیده اند، قرارداد کار منعقد کند. در صورت اقدام به این امر، کارفرما مقصر و جریمه می شود. ضمن این که با توجه به شدت خلاف قاضی ممکن است جرایم کیفری از جمله حبس نیز برای کارفرما در نظر گیرد.
-کارفرما در زمانی که ورشکسته است و ورشکستگی و توقف بستن قرارداد توسط او در دادگاه مورد تایید و رای قرار گرفته باشد حق بستن هیچگونه قراردادی را ندارد و بستن قرارداد کار نیز یکی از آن موارد است. البته باید یادآوری شود که قراردادکار فرد ورشکسته در واقع غیر نافذ است. اگر مدیر تسویه اشتغال به کار او را تایید کند قرارداد کار صحیح و قابل اجرا خواهد بود.
-تبعه خارجه اگر مجوز ورود قانونی به کشور را نداشته باشد و يا دارای پروانه کار نباشد بستن قرارداد با او خلاف قانون است و اگر قرارداد کاری با وی منعقد شود آن قرارداد باطل خواهد بود. البته تقصیر در بستن قرارداد کار با تبعه بیگانه ای که شرایط مذکور را ندارد متوجه کارفرماست و در صورت اقدام به این امر کارفرما جریمه می شود.
-بستن قرارداد کار بایک فردمجنون باطل است. یعنی کسی که دیوانه است و مجنون بودن آن محرز باشد، بستن قرارداد کار با وی باطل است. چون اشتغال این شخص ممکن است برای خود کارگر و سایر کارگران و کارگاه خطر آفرین باشد و باعث حوادث کاری شود.البته موارد دیگری از فقدان اهلیت وجود دارد که بیان آن در این وجیزه امکان پذیر نمی باشد.
با توجه به موارد فوق باید گفت؛قرارداد کار از ۲ حالت کلی زیر خارج نیست:
۱-قرارداد کار در همان ابتدا باطل است؛ چون عناصر اصلی یک قرارداد سالم را ندارد. بنابراین قرارداد کاری که ۳ شرط ماهوی فوق الذکر را ندارد باطل است. که شامل موارد زیر است:
موضوع قرارداد غیر قانونی است و مشروعیت ندارد.
موضوع قراداد کار مشخص و معین نیست.
**یکی از طرفین قرارداد اهلیت انعقاد قرارداد را ندارد.
۲-قراردادی کاری که با وجود خلاف قانون بودن برخی از مواد یا تبصره های آن باطل نیست و فقط آن شرط یا آن ماده باطل می گردد. سوال ذکر شده در تیتر اینمقاله در این قسمت جای می گیرد
