تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
مدیر درمان تأمیناجتماعی استان اصفهان از اجرای پویش «سفیران سلامت» با هدف گسترش دسترسی عادلانه بیمهشدگان به خدمات تخصصی پزشکی در مناطق کمتر برخوردار خبر داد و گفت: در قالب این طرح، تیمهای تخصصی پزشکی با استفاده از ظرفیت پزشکان داوطلب و تجهیزات درمانی به شهرستانهای محروم اعزام میشوند.
به گزارش تامین24، در سالهای اخیر، تحقق عدالت در دسترسی به خدمات سلامت به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری در نظام سلامت کشور تبدیل شده است؛ رویکردی که بهویژه در حوزه خدمات تخصصی پزشکی در مناطق کمبرخوردار از اهمیت دوچندان برخوردار است. در چنین شرایطی، سازمان تأمین اجتماعی به عنوان یکی از بزرگترین ارائهدهندگان خدمات درمانی کشور، تلاش کرده است با بهرهگیری از ظرفیت شبکه گسترده مراکز درمانی و سرمایه انسانی متخصص، فاصله جغرافیایی و خدماتی میان بیمهشدگان و خدمات تخصصی را کاهش دهد و زمینه دسترسی عادلانهتر به خدمات درمانی را فراهم کند.
در همین چارچوب، مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان اصفهان با طراحی و اجرای پویشی با عنوان «سفیران سلامت» تلاش کرده است الگویی نوآورانه از خدمترسانی درمانی را در مناطق کمتر برخوردار استان به اجرا درآورد. در این طرح، با سازماندهی بانک اطلاعاتی از پزشکان متخصص داوطلب و اعزام تیمهای تخصصی به شهرستانها و مناطق محروم، امکان ارائه خدمات تخصصی پزشکی در محل استقرار مراکز درمانی فراهم شده و بیمهشدگان بدون نیاز به طی مسافتهای طولانی میتوانند از خدمات تشخیصی و درمانی بهرهمند شوند. این ابتکار علاوه بر ارتقای دسترسی به خدمات سلامت، به تقویت نظام ارجاع و مدیریت هدفمند خدمات درمانی نیز کمک میکند.
اجرای این پویش در چند شهرستان استان اصفهان تاکنون با استقبال قابل توجه بیمهشدگان همراه بوده و صدها مراجعه تخصصی در قالب این طرح ثبت شده است. در همین زمینه، تامین 24 در گفتوگو با علی ترک، مدیر درمان سازمان تأمین اجتماعی استان اصفهان، به بررسی ابعاد مختلف پویش «سفیران سلامت»، اهداف، سازوکار اجرایی، نتایج اولیه و برنامههای پیشروی این طرح پرداخته است. مشروح این گفت و گو را در ادامه می خوانید.
پویش «سفیران سلامت» با چه رویکردی در مدیریت درمان سازمان تأمیناجتماعی استان اصفهان طراحی و اجرا شد و اساساً چه ضرورتی برای آغاز چنین طرحی وجود داشت؟
پویش «سفیران سلامت» در مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان اصفهان با یک هدف روشن طراحی شد و آن، گسترش دسترسی عادلانه بیمهشدگان به خدمات تخصصی پزشکی، بهویژه در مناطق کمتر برخوردار و دور از مراکز اصلی درمانی است.
واقعیت این است که در ساختار ارائه خدمات درمانی، برخی از مراکز ملکی سازمان در مناطق محروم یا کمبرخوردار استان قرار دارند. این مراکز خدمات پایه و عمومی را ارائه میدهند، اما در بسیاری از موارد امکان استقرار دائمی پزشکان متخصص در آنها فراهم نیست. از سوی دیگر، بیمهشدگان این مناطق نیز مانند سایر شهروندان نیازمند دسترسی به خدمات تخصصی هستند و گاه برای دریافت این خدمات ناچارند مسافتهای طولانی را تا مراکز بزرگ درمانی طی کنند.
از همینرو در مدیریت درمان تامین اجتماعی استان اصفهان این ایده شکل گرفت که از ظرفیت پزشکان متخصص داوطلب و همچنین امکانات موجود در شبکه درمانی سازمان استفاده کنیم تا خدمات تخصصی به شکل هدفمند و برنامهریزیشده به مناطق محروم منتقل شود. به عبارت دیگر، به جای آنکه بیماران برای دریافت خدمات تخصصی به شهرهای بزرگ مراجعه کنند، تیمهای تخصصی به محل زندگی بیمهشدگان اعزام شوند. این نگاه در نهایت منجر به طراحی پویشی با عنوان «سفیران سلامت» شد که اکنون چند ماه است در استان در حال اجراست و نتایج قابل توجهی نیز به همراه داشته است.
سازوکار اجرایی این پویش چگونه طراحی شده و اعزام تیمهای تخصصی به مناطق مختلف بر چه مبنایی انجام میشود؟
اجرای این پویش بر پایه یک فرآیند مشخص و برنامهریزیشده انجام میشود. در گام نخست، در مدیریت درمان استان بانک اطلاعاتی از پزشکان متخصص داوطلب تهیه شد؛ همکارانی که اعلام آمادگی کردهاند در قالب فعالیتهای جهادی و خدمترسانی، بخشی از زمان خود را برای ارائه خدمات تخصصی در مناطق کمبرخوردار اختصاص دهند. این بانک اطلاعاتی شامل تخصصهای مختلف پزشکی است تا بتوانیم بر اساس نیاز هر منطقه، تیم تخصصی متناسب را اعزام کنیم.
در مرحله بعد، نیازسنجی از مراکز درمانی انجام میشود. در واقع پزشکان عمومی مستقر در درمانگاههای سازمان، پس از ویزیت بیماران و بررسی وضعیت آنها، مواردی را که نیاز به ارزیابی تخصصی دارند شناسایی میکنند. این اطلاعات به مدیریت درمان منتقل میشود و بر اساس آن مشخص میکنیم که در هر منطقه چه تخصصهایی بیشترین نیاز را دارند؛ برای مثال ممکن است در یک منطقه نیاز به متخصص قلب و عروق، در منطقهای دیگر متخصص زنان و زایمان یا چشمپزشکی بیشتر باشد.
پس از تعیین نیازها، از بانک اطلاعاتی پزشکان داوطلب استفاده کرده و هماهنگی لازم با متخصصان انجام میشود. همزمان تجهیزات مورد نیاز نیز از سایر مراکز درمانی یا بیمارستانهای سازمان تأمین اجتماعی در استان تأمین و به محل اعزام منتقل میشود. به عنوان مثال، اگر متخصص قلب در تیم حضور داشته باشد، دستگاه اکوکاردیوگرافی نیز برای انجام بررسیهای لازم فراهم میشود یا در صورت حضور متخصص زنان، تجهیزات سونوگرافی مورد نیاز انتقال مییابد. در نهایت تیم تخصصی در یک روز مشخص به درمانگاه مقصد اعزام میشود و از ساعات اولیه صبح تا بعدازظهر به ارائه خدمات به بیماران میپردازد.
اطلاعرسانی به بیمهشدگان در این مناطق چگونه انجام میشود تا افراد نیازمند از حضور تیمهای تخصصی مطلع شوند؟
اطلاعرسانی یکی از ارکان مهم موفقیت این طرح است. پیش از اعزام تیمهای تخصصی، از طریق شبکههای اجتماعی محلی، مراکز درمانی، دهیاریها و سایر کانالهای ارتباطی در شهرستانها اطلاعرسانی میشود که در تاریخ مشخص، تیم تخصصی سازمان تأمین اجتماعی در درمانگاه مربوطه حضور خواهد داشت.
این اطلاعرسانی چند هدف را دنبال میکند. نخست آنکه بیماران از قبل برای مراجعه برنامهریزی کنند و مدارک پزشکی یا سوابق درمانی خود را به همراه داشته باشند. دوم اینکه ازدحام و مراجعه غیرضروری مدیریت شود و افرادی که واقعاً نیازمند خدمات تخصصی هستند در اولویت قرار بگیرند. همچنین پزشکان عمومی مراکز نیز فهرستی از بیماران نیازمند ارزیابی تخصصی تهیه میکنند تا در روز اجرای طرح، فرآیند ویزیت با نظم بیشتری انجام شود.
در روز اجرای پویش در هر منطقه، چه نوع خدماتی به بیمهشدگان ارائه میشود و فرآیند درمان بیماران چگونه ادامه پیدا میکند؟
در روز اجرای طرح، تیم تخصصی از ساعات ابتدایی صبح در مرکز درمانی مستقر میشود و بیماران بر اساس نوبت و اولویتبندی قبلی ویزیت میشوند. بسته به نوع تخصصهای حاضر در تیم، خدمات مختلفی ارائه میشود؛ از معاینه تخصصی گرفته تا انجام برخی آزمایشها یا اقدامات تشخیصی که با تجهیزات همراه تیم امکانپذیر است.
اما نکته مهم این است که این طرح صرفاً به یک ویزیت محدود نمیشود، بلکه بخشی از یک فرآیند درمانی منسجم است. اگر در جریان معاینه مشخص شود بیمار نیاز به خدمات تکمیلی دارد، از همان محل فرآیند ارجاع برای او انجام میشود. خوشبختانه در سازمان تأمین اجتماعی سامانههای الکترونیک بیمارستانی یا همان سیستمهای HIS بین مراکز درمانی ما فعال است و امکان ارجاع داخلی بیماران وجود دارد.
بنابراین اگر بیماری نیازمند بستری، انجام جراحی یا خدمات پیشرفتهتر باشد، از همان لحظه پذیرش در یکی از بیمارستانهای سازمان برای او ثبت میشود و ادامه روند درمانی در آن مرکز پیگیری خواهد شد.
به عنوان نمونه در یکی از برنامههای اخیر، بیماری مراجعه کرده بود که پس از بررسیهای تخصصی مشخص شد نیاز به اقدامات قلبی پیشرفته دارد. این بیمار به بیمارستان دکتر شریعتی اصفهان ارجاع شد و در آن مرکز خدمات لازم از جمله آنژیوگرافی برای او انجام گرفت.
آیا هزینهای برای بیمهشدگان در قالب این خدمات در نظر گرفته شده است؟
یکی از ویژگیهای مهم خدمات درمانی در مراکز ملکی سازمان تأمین اجتماعی این است که بیمهشدگان میتوانند بدون پرداخت هزینه از خدمات بهرهمند شوند. در قالب پویش سفیران سلامت نیز همین سیاست دنبال میشود.
تمام خدماتی که در مراکز درمانی و بیمارستانهای ملکی سازمان ارائه میشود، برای بیمهشدگان رایگان است؛ چه در سطح ویزیتهای تخصصی در قالب این پویش و چه در صورت ارجاع به بیمارستان برای انجام اقدامات درمانی یا جراحی. این موضوع نقش مهمی در کاهش فشار اقتصادی بر بیمهشدگان، بهویژه در مناطق کمتر برخوردار دارد.
استقبال مردم از این طرح چگونه بوده است و آیا آماری از میزان مراجعه بیماران در مراحل مختلف اجرای آن دارید؟
خوشبختانه استقبال مردم از این طرح بسیار قابل توجه بوده است و همین موضوع نشان میدهد که نیاز واقعی به چنین خدماتی در مناطق مختلف استان وجود دارد. تاکنون چند مرحله از اجرای پویش در شهرستانهای مختلف انجام شده است.
به طور مشخص در درمانگاههای اردستان و نائین مجموعاً حدود ۴۰۰ مراجعه از سوی بیماران ثبت شد که خدمات تخصصی لازم را دریافت کردند. در درمانگاه فریدن نیز به تنهایی حدود ۴۶۰ مراجعه ثبت شد که نشاندهنده حجم بالای نیاز به خدمات تخصصی در این منطقه است.
جالب است بدانید در برخی از این برنامهها از ساعات ابتدایی صبح، تعداد زیادی از بیماران برای دریافت خدمات مراجعه میکنند و گاهی لازم است فرآیند مدیریت صف و نوبتدهی با دقت بیشتری انجام شود تا بتوانیم در زمان محدود، بیشترین تعداد بیماران را ویزیت کنیم.
آیا این طرح صرفاً در مراکز ملکی سازمان اجرا میشود یا امکان همکاری با سایر نهادهای حوزه سلامت نیز وجود دارد؟
رویکرد ما در این طرح، استفاده از تمام ظرفیتهای موجود در نظام سلامت است. در برخی مناطق استان ممکن است سازمان تأمین اجتماعی مرکز درمانی ملکی نداشته باشد، اما در عین حال تعداد قابل توجهی از بیمهشدگان در آن منطقه زندگی کنند.
در چنین مواردی تلاش کردهایم با دانشگاه علوم پزشکی و شبکههای بهداشت و درمان همکاری کنیم تا از ظرفیت مراکز آنها برای ارائه خدمات استفاده شود. برای نمونه در شهرستان خور و بیابانک، سازمان تأمین اجتماعی مرکز درمانی ملکی ندارد، اما با هماهنگیهای انجامشده با دانشگاه علوم پزشکی قرار است تیمهای تخصصی در مراکز شبکه بهداشت مستقر شوند و خدمات لازم را به بیمهشدگان ارائه دهند. این همکاریها باعث میشود پوشش خدماتی طرح گستردهتر شود و مناطق بیشتری از آن بهرهمند شوند.
در ادامه اجرای پویش، چه برنامههایی برای توسعه آن در نظر گرفته شده است؟
هدف ما این است که این طرح به صورت مستمر و نظاممند ادامه پیدا کند و به مرور زمان دامنه آن افزایش یابد. در حال حاضر برنامهریزی شده است که تیمهای تخصصی در شهرستانهای بیشتری از استان حضور پیدا کنند.
برای مثال در برنامه هفته جاری، دو تیم تخصصی به مناطق خور و جندق اعزام خواهند شد تا خدمات لازم را به بیمهشدگان این مناطق ارائه دهند. این اعزامها بر اساس همان الگوی نیازسنجی انجام میشود و تلاش میکنیم تخصصهایی را در هر منطقه مستقر کنیم که بیشترین تقاضا برای آنها وجود دارد.
این پویش چه ارتباطی با برنامه ارجاع در نظام درمانی سازمان تأمین اجتماعی دارد؟
پویش سفیران سلامت در واقع مکمل سیاست ارجاع هدفمند در نظام درمانی سازمان تأمین اجتماعی است. در این مدل، پزشکان عمومی در درمانگاهها نقش دروازه ورود بیمار به سیستم درمانی را دارند. آنها ابتدا بیماران را معاینه و غربالگری میکنند و تنها در مواردی که نیاز واقعی به خدمات تخصصی وجود داشته باشد، بیمار به پزشک متخصص ارجاع داده میشود.
اجرای صحیح این نظام ارجاع باعث میشود منابع درمانی به شکل کارآمدتری مورد استفاده قرار گیرد و بیماران نیز در کوتاهترین زمان ممکن به سطح مناسب خدمات درمانی دسترسی پیدا کنند.
پویش سفیران سلامت دقیقاً در همین چارچوب تعریف شده است؛ یعنی با اعزام متخصصان به مناطق کمبرخوردار، امکان دسترسی بیماران ارجاعشده به خدمات تخصصی فراهم میشود، بدون آنکه لازم باشد بیماران برای هر مراجعه به شهرهای بزرگ سفر کنند.
به عنوان جمعبندی، مهمترین دستاورد این طرح را در چه میدانید؟
به اعتقاد من مهمترین دستاورد این طرح، نزدیکتر شدن خدمات تخصصی به محل زندگی بیمهشدگان و تقویت عدالت در دسترسی به خدمات سلامت است. در واقع ما تلاش کردهایم فاصله جغرافیایی میان بیماران و خدمات تخصصی را کاهش دهیم و با استفاده از ظرفیت پزشکان متخصص و امکانات سازمان، خدمات را به مناطق کمتر برخوردار ببریم.
از سوی دیگر این طرح باعث شده ارتباط میان سطوح مختلف درمان در سازمان تقویت شود؛ یعنی از سطح پزشک عمومی در درمانگاهها تا سطح متخصصان و بیمارستانهای تخصصی یک زنجیره منسجم خدمترسانی شکل بگیرد. امیدواریم با ادامه این مسیر و توسعه همکاریها با سایر بخشهای نظام سلامت، بتوانیم خدمات گستردهتر و مؤثرتری به بیمهشدگان سازمان تأمین اجتماعی در سراسر استان ارائه دهیم.
