
مرکز درمانی تأمیناجتماعی ابوریحان با 75 سال قدمت، همچنان پابرجاست؛ ساختمانی قدیمی که روزانه 4 هزار نفر وارد آن میشوند و بیش از 2 هزار نفر از خدمات درمانی، تشیخصی و دارویی بهطور رایگان استفاده میکنند. علاوه بر پزشکان عمومی، بسیاری از پزشکان متخصص و فوقتخصص در این مرکز گردهم آمدهاند و در همین فضای محدود، جراحیهای بستری و سرپایی انجام میشود.
مرکز جراحی محدود و سرپایی شبانهروزی تأمیناجتماعی ابوریحان، نامآشنا برای ساکنان شهر تهران بهویژه محدوده انقلاب، فلسطین است. مرکزی که در طول حیات خویش، بیوقفه به بیماران خدمترسانی کرده و در گذر عمر، دستخوش تغییرات و تحولات اساسی شده است.
این مرکز از ابتدای تاسیس، تحت پوشش سازمان منطقهای بهداری استان فعالیت خود را آغاز کرد. در سال 1369 تحت پوشش بیمارستان آیتالله کاشانی جزو مراکز درمانی سازمان تأمیناجتماعی قرار گرفت. از سال 1374 با تغییر نام بهعنوان پلیکلینیک تخصصی و فوقتخصصی ابوریحان به صورت مستقل از بیمارستان آیتالله کاشانی به فعالیت خود ادامه داد و در سال 1378 با عنوان پلیکلینیک و دیکلینیک تخصصی و فوقتخصصی ابوریحان زیر نظر مدیریت درمان استان تهران ادامه فعالیت داد. اکنون این مرکز با نام جدید مرکز جراحی محدود و سرپایی ابوریحان بهطور شبانهروزی بیماران را پذیرش میکند.
ساختمان قدیمی مرکز با 75 سال قدمت در سه طبقه بنا نهاده شده است که در حال حاضر جز داروخانه که در طبقه همکف قرار دارد، سایر طبقات اختصاص به امور اداری دارد.
ساختمان درمانی ابوریحان در فضای محوطه، هرچند بعدها در دو طبقه احداث شد، اما از عمر این بنا نیز حدود نیم قرن میگذرد.

تنوع رشتههای پزشکی
عواملی مانند فراهم بودن رشتههای تخصصی، فوقتخصصی و عمومی پزشکی، امکانات جراحیهای کوچک و متوسط و خدمات تشخیصی و دارویی، میزان استقبال از خدمات مرکز را فزونی داده و موقعیت جغرافیایی آن که در مرکز شهر تهران واقع شده، دسترسی مردم را به خدمات درمانی تسهیل کرده است. همه این عوامل در کنار رایگان بودن خدمات برای بیمهشدگان، سبب شده تا همواره انبوهی از جمعیت وارد این مرکز شوند؛ آنگونه که روزانه به طور متوسط 2500 نفر از خدمات مرکز بهرهمند میشوند که با احتساب همراهان آنها همهروزه حدود 4 هزار نفر در این مرکز تردد میکنند.
مشاهده شلوغی هرچند شکل غالب همه مراکز تأمیناجتماعی است، اما تنوع خدمات و رشتههای درمانی تخصصی و فوقتخصصی در یک فضای درمانی محدود و قدیمی، موجب شگفتی است.
در این مرکز متخصص اعصابوروان، داخلی مغزواعصاب، گوشوحلقوبینی، پوست، جراح مغزواعصاب، غدد و داخلی کلیه و پزشکان عمومی و دندانپزشک در طبقه اول خدمترسانی میکنند. علاوه بر آن در این طبقه خدمات پاراکلینیک از جمله نوار عصبوعضله، نوار مغز، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش، شنواییسنجی، آندوسکوپی سینوس ارائه میشود.
در طبقه دوم، جراح عمومی، گوارش، چشمپزشک، داخلی و زنانوزایمان فعالیت دارند. همچنین در این طبقه برخی دیگر از پزشکان عمومی و ماما خدمترسانی میکنند. این طبقه مجهز به اتاق عمل بستری و اتاق عمل سرپایی است و کلینیک بیهوشی نیز در این طبقه واقع شده است. آندوسکوپی و خدمات چشمپزشکی از جمله بیناییسنجی، اسکن، لیزر، OCT (دستگاه اسکن چشم) سایر امکانات این طبقه را تشکیل میدهد.
خدمات تزریقات و پانسمان، احیای قلبی ریوی، نوار قلب و پذیرش در طبقه همکف واقع شده و در زیرزمین نیز واحدهای آزمایشگاه، رادیولوژی، سونوگرافی، ماموگرافی و انبار دارویی مستقر شده است.
سالن انتظار مملو از جمعیت است و باجههای پذیرش به تعداد چهار واحد وظیفه نوبتدهی به بیماران و راهنمایی آنها را برعهده دارند. یک صندوق نیز برای مراجعه کنندههای غیرتأمیناجتماعی تعبیه شده است.


گپوگفت با بیماران
پشت در اتاق مطب پزشکان عمومی، بیماران زیادی منتظر ویزیت نشستهاند. یکی از مراجعه کنندهها، خانم میانسالی است که به دلیل بیماری مزمن تحت نظر پزشکان عمومی این مرکز قرار دارد. ساکن همین منطقه است و به دلیل مجاورت مکانی، بهطور منظم از خدمات درمانی و دارویی ابوریحان استفاده میکند. اما شلوغی مرکز برایش خوشایند نیست و در مواردی کمبود و نبود برخی داروها، موجب گله و شکایت او میشود. دریافت نوبت از پزشکان عمومی را آسان و راحت توصیف میکند درحالی که به گفته او اخذ نوبت از متخصصان زمانبر است.
احمد اسداللهی بیمار دیگری است که به دلیل سقوط از نردبان و شکستگی دنده منتظر ویزیت متخصص ارتوپدی نشسته است؛ اتفاقی که سه چهار روز پیش برایش رخ داده و امروز به پزشک مراجعه کرده است. دلیل اتفاق را جویا میشوم و حدس میزنم؛ حتما همسرش او را واردار به خانهتکانی کرده است؛ اما پاسخ منفی میشنوم «خودم کار داشتم». نوبتش را حضوری گرفته؛ اما اخذ نوبت غیرحضوری را ترجیح میدهد: «تمایل دارم از طریق سایت و فضای مجازی بتوانم راحت نوبت بگیرم؛ اما انجام آن سخت و دشوار است و محدودیت دارد.» پیش از این نیز چندین بار به مرکز مراجعه کرده و غیر از شلوغی، خدمات ابوریحان را مناسب توصیف میکند.
آنسوتر مرد دیگری را مشاهده میکنیم که ماسک بر چهره دارد و به دلیل سرماخوردگی منتظر ویزیت پزشک عمومی نشسته است. در همین نزدیکیها زندگی میکند و همیشه به این مرکز میآید و توسط یکی از پزشکان عمومی که نامش را میبرد، ویزیت میشود. 42 ساله است و هربار بهطور حضوری نوبت میگیرد: «با دریافت نوبت غیرحضوری، آشنا نیستم.»

خدمات چشمپزشکی
خدمات چشمپزشکی ابوریحان در طبقه دوم از بخشهای اسکن چشم، لیزر چشم، بیناییسنجی، اپتومتری و اتاق عمل سرپایی و اتاق عکس چشم تشکیل شده است. در این مرکز سه متخصص چشم حضور دارند که هر یک روزانه حدود 60 تا 70 بیمار را ویزیت میکنند.
به گفته فریده پاشایی، منشی بخش چشمپزشکی، در این مرکز همه روزه عملهای جراحی آبمروارید چشم در اتاق عمل بزرگ مرکز انجام میشود. علاوه بر آن برخی عملهای سرپایی چشم مانند «کپسولکتومی» (پاک کردن لنز چشم) نیز در اتاق عمل بخش چشم صورت میگیرد.
فراهم بودن دستگاهها و تجهیزات پیشرفته چشمپزشکی و فعالیت چشمپزشکان با تجربه، سبب شده است تا مرکز ابوریحان بهعنوان یکی از قویترین مراکز چشمپزشکی شناخته شود؛ آنگونه که به گفته دکتر رضا اخوان، سرپرست ابوریحان از ادارهکل درمان تأمیناجتماعی استان تهران تقاضا کردهایم تا بهعنوان «سانتر چشمپزشکی سرپایی» استان تهران معرفی شویم.
