تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: شرط گواهی رشد برای بیمه کردن دختران زیر ۱۸ سال، شرایط دریافت هزینۀ اقامت برای همراه بیمار، کمکهزینۀ کفنودفن برای حِرف و مشاغل آزاد، و بیمۀ زنان خانهدار برای قالیبافان بیکارشده.
دخترم ۱۷ سال تمام دارد. آیا میتوانم برای تأمین آیندهاش او را بیمۀ زنان خانهدار کنم؟
طبق مقررات، شرط سنی برای متقاضی بیمۀ زنان خانهدار، از ۱۸ تا۵۰ سال است، اما اگر برای دختران کمتر از ۱۸ سال، گواهی رشد از مراجع ذیربط صادر شده باشد، با ارائۀ گواهی رشد و با لحاظ سایر شرایط، عقد قرارداد بیمۀ زنان خانهدار بلامانع است.
با ۲۳ سال سن، بیمهشدۀ اجباری هستم و بهعلت بیماری مدتی است در بیمارستان تأمین اجتماعی شهرستان رفسنجان بستری شدهام. پزشک معالجم اعلام کرده چون خدمات تشخیصی مورد نیاز در بیمارستان فعلی موجود نیست، باید جهت ادامۀ درمان به بیمارستان تأمین اجتماعی مرکز استان، واقع در شهر کرمان اعزام شوم. سؤالم این است آیا پدرم نیز میتواند با تعطیل کردن مغازۀ خود در این اعزام همراه من باشد و برای جبران تعطیلی کسبوکار خود، مثل من هزینۀ سفر و هزینه اقامت دریافت کند؟
در موقع اعزام فرد بیمهشده بیمار، به شرطی به همراه بیمهشدۀ بیمار هزینۀ سفر و اقامت پرداخت میشود که سن بیمهشدۀ بیمار اعزامی کمتر از سال ۱۸ و بیشتر از ۶۵ سال باشد (به استثناء معلولان ذهنی و جسمی با تشخیص پزشک معالج و تأیید پزشک معتمد و یا شورای پزشکی) در غیر این صورت صرفاً به بیمهشده بیمار هزینۀ سفر و هزینۀ اقامت پرداخت خواهد شد.
متأهل و دارای سه فرزند هستم. تصمیم گرفتهام خودم را بیمۀ مشاغل آزاد همراه با درمان کنم و چون طبق مقررات غیر از حق بیمۀ مربوطه، بیمهشده باید به تعداد خود و افراد تحت تکفل حق سرانۀ درمان نیز پرداخت کند، چون همسرم مشمول استخدام کشوری است، آیا باید برای او نیز حق سرانۀ درمان پرداخت کنم؟
خیر، اگر همسر یا فرزندان بیمهشدۀ مشاغل آزاد مشمول مقررات حمایتی خاص باشند، نیازی به پرداخت حق سرانۀ درمان برای آنها نیست.
پدرم با ۲۰ سال سابقۀ بیمهپردازی مشاغل آزاد بازنشسته شده بود که بعد از دریافت چند ماه مستمری ماهانه فوت کرده است. برای مراسم دفن و ترحیم هزینههایی پرداخت کردهایم. آیا سازمان تأمین اجتماعی برای جبران این هزینهها مبالغی پرداخت میکند؟
خیر، بیمهشدگان صاحبان حِرف و مشاغل آزاد مشمول تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمین اجتماعی از جمله دریافت کمکهزینۀ کفنودفن نیستند. ضمناً بر اساس شکواییۀ یکی از بیمهشدگان مشاغل آزاد هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز طی دادنامۀ شمارۀ ۴۱ مورخ ۱۰ خرداد ۱۳۹۵ عدم پرداخت کمکهزینۀ کفنودفن را برای این گروه از بیمهشدگان تأیید کرده است.
بر اساس جواز کسب مغازۀ پوشاکفروشی، بیمۀ مشاغل آزاد با نرخ ۱۸ درصد همراه با درمان شدهام. چند روزی است بهعلت بیماری در بیمارستان تأمین اجتماعی بستری هستم و پزشک متخصص قلب اعلام کرده که باید جهت ادامۀ درمان به بیمارستان دیگر تأمین اجتماعی اعزام شوم. با توجه به اینکه در طول مدت بستری در بیمارستان همچنین در دورۀ اعزام جهت بستری مجدد، مغازهام تعطیل است و درآمدی ندارم، آیا مثل سایر بیمهشدگان، به من هزینۀ استراحت پزشکی و سفر و اقامت تعلق میگیرد؟
خیر، با توجه به نرخ حق بیمۀ مشاغل آزاد و تعاریف مندرج در قانون تأمین اجتماعی، پرداخت مرخصی استراحت پزشکی و بستری (غرامت دستمزد)، همچنین هزینۀ سفر و هزینۀ اقامت به بیمهشدگان صاحبان حِرف و مشاغل آزاد و زیرمجموعههای آن فاقد وجاهت قانونی است.
در زمان عقد قرارداد بیمۀ قالیبافی، چون سنم بیش از ۵۰ سال بود، با پرداخت حق بیمۀ مربوط به سالهای مازاد بر۵۰ سال، از ابتدای آذرماه سال ۱۴۰۱ بیمۀ قالیبافان شدهام. چون اخیراً بازرس تأمین اجتماعی گزارش کرده که به قالیبافی ادامه نمیدهم، بیمۀ من از اول شهریورماه سال ۱۴۰۲ قطع شده است. از آنجایی که در حال حاضر ۵۱ سال و ۶ ماه دارم با توجه به شرط سنی برای بیمۀ مشاغل آزاد، آیا میتوانم خودم را بیمۀ زنان خانهدار کنم؟
چون بیمۀ زنان خانهدار در قالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد برقرار میشود، طبق مقررات اگر دورۀ انقطاع بیمهپردازی قالیبافی تا تاریخ تقاضای بیمهشده برای عقد قرارداد بیمه مشاغل آزاد، کمتر از یک سال باشد با مجوز ادارۀ کل استان مربوطه، بیمهشده میتواند بدون لحاظ شرط سن و سابقه، بیمۀ زنان خانهدار شود.
از سال ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷ مدت چهار سال طبق جواز کسب خواربارفروشی بیمهپرداز مشاغل آزاد بودم. از ابتدای سال ۱۳۹۸ با توجه به مشکلات مالی و تعطیلی مغازه بهعلت عدم پرداخت حق بیمههای مربوطه، قرارداد بیمهام لغو شده است. با در نظر گرفتن اینکه در حال حاضر ۵۴ سال دارم و دوباره مغازۀ خواربارفروشی را فعال کردهام، آیا میتوانم مجدداً بیمۀ مشاغل آزاد شوم؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا باید حق بیمههای دوران انقطاع را پرداخت کنم؟
اولاً سقف سنی برای متقاضی بیمۀ مشاغل آزاد ۵۰ سال است و برای افراد بیش از ۵۰ سال باید معادل سن اضافی سابقۀ پرداخت قبلی حق بیمه وجود داشته باشد، اما طبق دستورالعملی که سازمان تأمین اجتماعی صادر کرده، اگر بیمهشده یکبار با احراز شرایط سن و سابقۀ قرارداد بیمۀ مشاغل آزاد منعقد و بعداً به هر دلیلی قرارداد منعقده را لغو کند، میتواند تا دو مرتبۀ دیگر بدون در نظر گرفتن شرط سنی با لحاظ سایر شرایط، قرارداد بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد منعقد کند. در سنوات گذشته برای مرتبۀ سوم، بیمهشده ضمن داشتن شرط سن و سابقه، باید حق بیمۀ دوران انقطاع را نیز پرداخت میکرد، اما در اجرای مصوبۀ سال ۱۳۹۴ هیأتمدیرۀ سازمان تأمین اجتماعی پرداخت حق بیمۀ دوران انقطاع برای پذیرش مجدد متقاضی بیمۀ مشاغل آزاد کلاً لغو شده است.
پیشتر اعلام شده قیم قانونی مجاز است برای فرد دارای معلولیت ذهنی و ازکارافتادۀ کلی، درخواست بیمۀ اختیاری کند. من نیز بهعلت فوت پسرم و همسرش، چند سال است قیم قانونی نوۀ ازکارافتادهام هستم. چون میزان حق بیمۀ اختیاری زیاد است آیا میتوانم برای او درخواست بیمۀ مشاغل آزاد کنم؟
اگر متقاضی بیمۀ مشاغل آزاد بهعلت معلولیت ذهنی ازکارافتادۀ کلی بوده و قادر به انجام حرفه و شغل خود نباشد، انعقاد قرارداد بیمۀ مشاغل آزاد برای او وجاهت قانونی ندارد، اما اگر در عین ازکارافتادۀ کلی بودن در شغل مورد ادعا شاغل باشد عقد قرارداد با قیم او بلامانع است. البته در این خصوص به علت ازکارافتادۀ کلی بودن، متقاضی نمیتواند با نرخ کامل ۱۸ درصد که شامل ازکارافتادگی نیز هست قرارداد منعقد کند.
خواندهام که بیمهشدۀ اجباری تأمین اجتماعی میتواند سوابق پرداخت کسری از ماه را با بیمۀ اختیاری تکمیل کند. من در سنوات گذشته منشی مطب پزشکی بودم و مدت سه سال حق بیمۀ ماهانه من بهصورت پارهوقت ۱۵ روزه پرداخت شده است. آیا میتوانم با بیمۀ اختیاری کسری آن ماههای گذشته را تکمیل کنم؟
خیر، درخواست متقاضی برای پرداخت حق بیمۀ کسری از ماه از طریق قرارداد بیمۀ اختیاری صرفاً از تاریخ درخواست متقاضی است و کسری پرداخت حق بیمۀ ماهانه سوابق گذشته مربوط به قبل از درخواست بیمهشده امکانپذیر نیست.
در سازمان آموزش فنی و حرفهای تعمیر لوازم خانگی را یاد گرفته و با یک دستگاه وانت بهصورت سیار، این کار را انجام میدهم. با توجه به اینکه فاقد جواز کسب هستم آیا میتوانم در حرفۀ تعمیر لوازم خانگی خودم را بیمۀ مشاغل آزاد کنم؟
سازمان تأمین اجتماعی در مورد اشتغال به کار متقاضی بیمۀ مشاغل آزاد که دارای مغازۀ ثابت است و مستلزم داشتن جواز کسب است، با اخذ تصویر جواز کسب مربوطه میتواند او را بیمۀ مشاغل آزاد کند، اما افرادی که بهصورت سیار و بدون پروانۀ کار (مثل شما) در یک حرفه شاغل هستند چنانچه شغل آنها مغایر با ضوابط قانونی و عرف معمول جامعه نباشد میتوانند با خوداظهاری و با لحاظ سایر شرایط بیمۀ مشاغل آزاد شوند. البته شعب تأمین اجتماعی عنداللزوم میتوانند صحتوسقم ادعای متقاضی را با انجام بازرسی تحقیقی بررسی کنند.
در شهرستان زاهدان پنج سال سابقۀ بیمۀ اجباری دارم و اکنون ساکن شهرستان زابل هستم. چون سابقۀ قبلی من مربوط به یکی از شعب تأمین اجتماعی زاهدان است، اگر تمایل داشته باشم بیمۀ اختیاری شوم باید برای عقد قرارداد به شعبۀ تأمین اجتماعی دریافتکنندۀ حق بیمه مراجعه کنم؟
در سنوات گذشته لازم بود متقاضی بیمۀ اختیاری برای عقد قرارداد به آخرین شعبۀ دریافتکنندۀ حق بیمه مراجعه کند، اما بر اساس آخرین بخشنامۀ بیمۀ اختیاری و در راستای رضایتمندی متقاضیان بیمۀ اختیاری، فارغ از محل و شعبۀ دریافتکنندۀ حق بیمۀ قبلی، متقاضی مجاز است به هر یک از شعب یا کارگزاریهای سازمان تأمین اجتماعی در سراسر کشور برای عقد قرارداد مراجعه کند.
در سالهای قبل مدت ۱۰ سال در شغل سخت و زیانآور، نظافت سالن پرورش طیور را به عهده داشتم، اما حق بیمۀ ماهانه من بهصورت پارهوقت ۱۵ روزه پرداخت میشد. بعداً کسری کمتر از یک ماه بیمهپردازی اجباری مذکور را با قرارداد بیمۀ اختیاری تکمیل کردم. در حال حاضر مدت ۱۴ سال است در کارگاه دیگری با فعالیت دباغی (مشاغل سخت و زیانآور) شاغل هستم. سؤالم این است بعد از یک سال بیمهپردازی سخت و زیانآور برای استفاده از ۲۵ سال سابقه متناوب در این نوع مشاغل، آیا پرداختهای قبلی کسری از ماه به عنوان سابقه مشاغل آزاد محسوب میشود؟
خیر، سوابق کسری از ماه چون در قالب بیمۀ اختیاری است به عنوان سابقه سخت و زیانآور محسوب نمیشود.
