تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
مجتمع صنعتی ذوب آهن اصفهان، نخستین سازه فولاد ایران، در آستانه پنجمین دهه فعالیت خود قرار دارد. این مجموعه پیشرو، با وجود جایگاه تاریخیاش، با چالشهای جدی روبهرو شده است. از سال ۱۴۰۱، روند نزولی آغاز شده و زیانهای سنگینی را به دنبال داشته؛ ۴.۱ همت در سال ۱۴۰۲ و ۱۰.۱ همت در سال ۱۴۰۳. این وضعیت، آینده این مجتمع را در هالهای از ابهام قرار داده و نیازمند راهکارهای فوری و اساسی است.
چالشهای گذشته، تبعات امروز
به تازگی هلدینگ تاصیکو که به عنوان شرکت سرمایهگذاری شستا فعالیت دارد، به دنبال اظهارات یکی از نمایندگان مجلس توضیحاتی درباره آخرین وضعیت شرکت منتشر کرده و خاطرنشان کرده که ذوب آهن اصفهان در زمان تحویل به دولت چهاردهم دارای چالشهای فراوان بوده که مواردی چون عدم تکمیل و هزینه کرد هدفمند در پروژههای در جریان شرکت و داشتن چندین پروژه راکد، عدم تعیین تکلیف ۱.۲ همت اصل بدهی به سازمان تأمین اجتماعی از سال ۱۳۹۹ بابت تسویه بدهی نیابتی، عدم تعیین تکلیف ۴۴۶ میلیارد تومان بدهی عوارض آلایندگی در سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، عدم تعیین تکلیف حقوق دولتی معدن ققنوس به مبلغ ۷۴۷ میلیارد تومان برای سال ۱۴۰۱، عدم بازپرداخت دیون دولتی از جمله مالیات حقوق و ارزش افزوده از سال ۱۴۰۰، عدم تعیین تکلیف بخشی از مطالبات سنواتی و راکد مطابق گزارش حسابرس مستقل با ارزش دفتری بالغ بر ۶۳۶ میلیارد تومان، عدم تعیین تکلیف و بازپرداخت بدهیهای مرتبط با گاز، برق و آب به نحوی که هر یک به ترتیب ۷۳۷ میلیارد تومان،۱۶۰ میلیارد تومان و ۴۰ میلیارد تومان بوده، اهم چالشها، مشکلات و بحرانهای این شرکت را بخود اختصاص میدهد.
البته اینها تنها بدهیهایی نبوده که از گذشتگان به این شرکت ارث رسیده است. لیستی بلندبالا از این موارد در توضیحات منتشر شده موجود است، اما یکی از مهمترین مواردی که در ایجاد مشکلات ذوب آهن اصفهان خودنمایی میکند موضوع پیشفروش ۵۲۵ هزار تن میلگرد با کمترین حاشیه سود است؛ قراردادی که به موجب آن شرکت همچنان مجبور به تلاش برای تولید جهت ایفای تعهداتی است که مبلغ آنها با قیمت روز اختلافی فاحش دارد.
بر همین اساس در سال گذشته میزان صادرات این مجموعه به نزدیک نصف سال قبل آن کاهش یافت. البته کاهش صادرات دلایل دیگری نیز داشت. به طور مثال در این میان بحث تأمین مواد اولیه نیز بیتأثیر نبود؛ چراکه طی این مدت شاهد کاهش عمده در سطح موجودی مواد اولیه و حد استراتژیک لوازم و قطعات مصرفی در این شرکت بودهایم.
با توجه به آنچه ذکر شد و همچنین موارد متعدد دیگر که از اشاره به آنها خودداری شد، شرکت طی چند سال به طور دائم زیان انباشته بیشتری را به خود اختصاص داد و به لطف قرارداد به امضا رسیده در اوایل سال ۱۴۰۳ با ۱۴.۶ همت پیش دریافت، متعهد به تحویل محصول با نرخهای بسیار پایین شد؛ قراردادی که به نوع خود یک ترکمانچای تمام عیار شده و تبعات آن همچنان بر پیکره اولین تولیدکننده فولاد کشور باقی مانده است.
۲۰ پیشنهاد برای بهبود شرایط
شرایط فعلی این شرکت منجر به آن شد که طی ماههای گذشته نشستی تحت عنوان «بررسی راهکارهای برون رفت ذوب آهن اصفهان از شرایط کنونی» با حضور مدیران عامل شستا، تاصیکو، جمعی از مدیران استانی و نمایندگان مجلس برگزار شود.
محمدرضا سعیدی، مدیرعامل شستا، در این نشست با اشاره به وضعیت موجود این شرکت اظهار داشت: «ذوبآهن صنعتی پیشرونده در کشور است و حل مسائل آن نیازمند همکاری فرا وزارتخانهای است.»
او در عین حال از ارائه ۲۰ پیشنهاد برای خروج این شرکت از وضعیت موجود خبر داد و گفت: «فعال شدن مجموعه لانگ وال در حوزه زغال سنگ بخشی از مشکلات را کاهش میدهد و پیگیری برای واگذاری معادن مناسب به ذوب آهن از اولویتهای ما است.»
مُسکن کافی نیست
محمدتقی نقدعلی، نماینده مردم خمینیشهر در مجلس و رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان نیز در این نشست مسئله مواد اولیه، سنگ آهن و زغال سنگ را ریشه اصلی چالشها دانست و اظهار کرد: «مذاکراتی با سازمان امور مالیاتی و وزارت صمت انجام شده و کارگروههای مشترک برای پیگیری تصمیمات تشکیل میشود. صنعت ذوب آهن باید بهترین تولید را از نظر کمیت و کیفیت داشته باشد، اما گسستگی زنجیره تأمین مواد اولیه آسیبزا بوده و باید اصلاح شود.»
او همچنین روند شرکت را رو به رشد دانست و افزود: «با این وجود نباید تصمیماتی که برای ذوب آهن اصفهان گرفته میشود حالت مسکن موقت داشته باشد بلکه باید افق بلندمدت برای احیای کامل زنجیره تولید دنبال شود.»
فعالیت با حداقل ظرفیت
اکبر پولادی ،نماینده مردم لنجان، نیز در این باره گفت: «ذوب آهن اصفهان امروز با حداقل ظرفیت فعالیت میکند و مشکل اصلی تأمین مواد اولیه است. نخستین فولادساز کشور باید معادن متناسب در اختیار داشته باشد. وزارت صمت مکلف خواهد شد برنامه مشخصی برای تأمین مواد اولیه ارائه دهد. تکمیل زنجیره تولید و واگذاری معادن میتواند مسیر برونرفت شرکت از شرایط کنونی را فراهم آورد.»
چالش تأمین مواد اولیه
جدا از مشکلاتی که ذکر شد، صنعت ذوب آهن به طور کلی نیز در این سالها روزهای دشواری را پشت سر گذاشته و به دلیل افزایش ناگهانی نرخ گاز و حاملهای انرژی، تغییر قیمت ارز و مشکلات ساختاری در زنجیره تأمین مواد اولیه متحمل زیانهای متعدد شده است. در گذشته معادن و بخشهای مختلف زنجیره فولاد به طور مجزا واگذار شد. حال این پراکندگی باعث شده ذوب آهن با مشکل تأمین پایدار مواد اولیه مواجه شود.
اواسط مرداد ماه امسال اردشیر افضلی، مدیرعامل ذوب آهن اصفهان، در مجمع عمومی این شرکت به تشریح عملکرد یک ساله پرداخت و یادآوری کرد: «در فروش داخلی، با ثبت فروش یک میلیون و ۷۲۱ هزار تن، رشد ۱۵ درصدی نسبت به سال مالی ۱۴۰۲ (با فروش ۱.۵ میلیون تن) ثبت شد. در بخش صادرات نیز ۵۴۷ هزار تن محصول (شامل تیرآهن، کلاف، میلگرد و شمش کالایی) صادر شد.»
مدیرعامل ذوب آهن همچنین به افزایش پنج درصدی درآمد عملیاتی شرکت در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل از آن اشاره کرد و گفت: «با وجود اینکه درآمد عملیاتی در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۶۰ هزار میلیارد تومان رسید، در این مدت، بهای تمامشده با رشد ۷ درصدی، حدود ۵۹ هزار میلیارد تومان بود. به این ترتیب، سود ناخالص شرکت نسبت به سال گذشته، ۲۳۴ میلیارد تومان کاهش یافت.»
او افزود: «برخی بخشهای اصلی افزایش زیان دوره مذکور شامل افزایش هزینه خرید مواد اولیه به میزان ۱.۵ همت، افزایش حقوق و دستمزد به میزان ۱.۹ همت، افزایش هزینه انرژی به میزان ۱.۱ همت، افزایش عوارض آلایندگی (از نیم درصد به ۱.۵ درصد) به میزان ۰.۴ همت، افزایش زیان تسعیر ارز تسهیلات ارزی به میزان ۰.۲ همت و افزایش هزینه مالی ناشی از تسهیلات ریالی به میزان ۰.۷ همت بود که در مجموع، ما ۹.۵ همت افزایش هزینه نسبت به سال ۱۴۰۲ داشتیم.»
افضلی در مقایسه عملکرد پنج سال گذشته از لحاظ درآمد و بهای تمامشده اظهار داشت: «تا سال ۱۴۰۳ درآمدها و بهای تمامشده اغلب با اختلاف اندکی رشد داشتند، بهجز سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ که شرکت به سود اندکی رسیده بود، اما در سال ۱۴۰۳ این فاصله، به دلیل رشد مخارج تولید و افزایش بهای تمامشده، بیشتر شده که بخش عمده این افزایش خارج از کنترل مدیریت و به دلیل عوامل سیستمی و سیاستهای کلان بوده است؛ بهویژه هزینههای انرژی که امروزه به یکی از چالشهای اصلی صنعت فولاد تبدیل شدهاند.»
مدیرعامل ذوبآهن اصفهان با اشاره به شیوه تولید این مجتمع صنعتی گفت: «در شیوه کوره بلند برای تولید فولاد ، ۴۵ درصد هزینه تولید مربوط به انرژی است که بیشتر مربوط به قیمت کک و زغالسنگ میشود، در حالیکه در روش قوس الکتریکی، هزینه انرژی تنها ۱۲ درصد هزینه تولید است. در این خصوص اصلاح روش از کوره بلند به روش کوره بلند-قوس الکتریکی (NOF) در برنامههای بلندمدت ماست. احداث یک واحد تولید آهن اسفنجی با ظرفیت یک میلیون و ۷۰۰ هزار تن دیگر برنامه ماست که با توانایی داخلی شرکت انجام میشود.»
حرکت روی ریل
اما یکی از مواردی که در ماههای گذشته به برونرفت شرکت از شرایط دشوار کمک کرده، بحث تمرکز آن بر تولید ریل است. اردشیر افضلی، مدیرعامل ذوب آهن اصفهان، در جلسه ارزیابی عملکرد شش ماهه نخست این شرکت در تاصیکو؛ اظهار کرد: «شرکت ذوب آهن اصفهان در شش ماهه نخست سال ۱۴۰۴ از فروش محصولات خود بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان درآمد کسب کرد که با رشد ۱۱ درصدی نسبت به بازه مشابه سال گذشته همراه بوده است.»
او گفت: «در این راستا، افزایش تولید محصول پربازده شرکت ذوبآهن اصفهان (ریل) به همراه تأمین نیاز زیرساختهای اساسی کشور رخ داد. افزایش تولید ریل از ۴ هزار تن به ۳۶.۵ هزار تن محصول رشدی ۸۱۰ درصدی را در شش ماهه نخست سال جاری داشته است.»
افضلی ادامه داد: «با توجه به اینکه حاشیه سود ناخالص این محصول بیش از ۸۰۰ میلیارد تومان بوده است، ادامه روند مزبور چشم انداز روشنی را برای شرکت ایجاد کرده است.»
سهم در بازار تیرآهن
مهدی بهرامی، مدیر بازاریابی و فروش این شرکت نیز یکی از مهمترین برنامههای ذوب آهن را تمرکز بر تولید محصولات با ارزش افزوده بالا دانسته و متذکر شد: «ریل، نمونهای موفق در این زمینه به شمار میرود که هم ارزش افزوده مناسبی برای شرکت دارد و هم یک نیاز استراتژیک کشور را برطرف میکند. ذوب آهن اصفهان تنها در پنج ماه اول سال جاری توانسته بیش از کل سال گذشته ریل تولید کند و قراردادهای بزرگی از جمله یک قرارداد ۳۰ هزار تنی با شرکت زیرساخت را عملیاتی کند.»
بهرامی همچنین به دو محصول عمده ساختمانی ذوب آهن یعنی تیرآهن و میلگرد اشاره کرد و گفت: «سهم این شرکت در بازار میلگرد حدود چهار درصد است؛ چراکه عمدتا شرکتهای نوردی در این بخش فعال هستند. اما در تیرآهن به ویژه تیرآهن سنگین، ذوب آهن سهم اصلی بازار را در اختیار دارد و بسته به شرایط، حدود ۷۰ درصد بازار را پوشش میدهد.»
به گفته او، تمامی محصولات ذوب آهن در بورس کالا عرضه میشود و با تغییر سیاست عرضه و مدیریت بازار، امروز این شرکت توانسته سهم واقعی خود را در بازار به دست آورد. فاصله قیمت محصولات ذوب آهن در بورس و بازار آزاد اندک شده و این موضوع منافع مستقیمی را برای شرکت به همراه دارد.
آغاز پرداخت بدهیها
شستا و تاصیکو برای خروج از وضعیت فعلی، برنامههای جامع و متعددی را آغاز کردهاند. این برنامهها شامل اقدامات عملیاتی و فنی، اصلاحات ساختاری مالی، کاهش هزینهها و بهینهسازی فروش است. تمرکز ویژه بر پایداری محیط زیست و مدیریت مصرف آب نیز در اولویت قرار دارد. تاکنون، گامهای مؤثری در جهت تسویه بدهیها برداشته شده است. پرداخت حداقل ۱۰.۸ میلیارد تومان از بدهیهای دولتی، بازپرداخت حداقل ۲ میلیارد تومان بدهی بانکی و ایفای تعهدات مربوط به تحویل ۱۱۲ هزار تن از محصولات پیشفروش شده سنوات گذشته، از جمله دستاوردهای این مجموعه بوده است. این اقدامات نشاندهنده عزم جدی شستا و تاصیکو برای بهبود وضعیت مالی و ایفای تعهدات است.
