تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها خواهیم پرداخت عبارتند از: بهرهمندی شرکتهای شتابدهنده از بیمۀ تامین اجتماعی، سوابق بیمهای برای کسانی که از خدمت سربازی معاف شدهاند، نحوۀ بیمه کردن کارگران اتباع خارجی توسط کارفرمای ایرانی، و محاسبۀ مقدار حق بیمۀ کارگران در قرادادهای پورسانتاژ.
مالک مغازۀ الکتریکی هستم. با توجه به پروانۀ کسب صادره توسط اتحادیۀ مربوطه، از نیمۀ دوم سال قبل با نرخ ۱۸ درصد همراه با درمان، بیمۀ مشاغل آزاد شدهام. نظر به اینکه درمان بیمهشدگان مشاغل آزاد در مراکز درمانی ملکی تأمین اجتماعی رایگان نیست و با پرداخت فرانشیز صورت میگیرد، اما درمان بیمهشدگان اختیاری در مراکز مذکور رایگان و بدون اخذ فرانشیز است. با توجه به اینکه جواز کسب مغازه کماکان دارای اعتبار است و در این حرفه اشتغالبهکار دارم، آیا میتوانم بیمۀ مشاغل آزاد را به بیمۀ اختیاری تبدیل کنم؟
خیر. طبق دستورالعمل مربوطه، تبدیل بیمۀ صاحبان حرف و مشاغل آزاد به بیمۀ اختیاری در صورتی مجاز است که بیمهشده شغل مورد نظر قیدشده در قرارداد را از دست داده باشد. اما مادامی بیمهشده در شغل مورد قرارداد اشتغالبهکار دارد (مثل شما) و امکان انعقاد قرارداد به اعتبار شغل قبلی وجود دارد نمیتواند بیمۀ خود را از مشاغل آزاد به اختیاری تبدیل کند.
لولهکشی ساختمان و ۴ سال است بیمهشده اختیاری هستم، و حق بیمۀ امسال را تا آخر سال جاری پیشپرداخت کردها م. چون میزان حق بیمۀ اختیاری هرسال زیاد میشود، با توجه به نوع شغلم، آیا میتوانم بیمۀ اختیاری خود را به نرخ ۱۲ درصد بیمۀ مشاغل آزاد تبدیل کنم و در این صورت حق بیمههای پیشپرداختی اختیاری قابل استرداد است؟
بله. تبدیل بیمۀ اختیاری به مشاغل آزاد با لحاظ سایر شرایط بلامانع است. ضمناً از تاریخ درخواست بیمۀ مشاغل آزاد حق بیمۀ پیشپرداختی اختیاری تا آخر سال ۱۴۰۱ قابل استرداد است.
تصمیم دارم با نرخ ۱۸ درصد بیمۀ زنان خانهدار شوم. چون نرخ ۱۸ درصد نیاز به انجام معاینات پزشکی دارد و هزینۀ معاینات به عهدۀ متقاضی است، آیا با توجه به شش ماه سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه، حتماً لازم است معاینات پزشکی را انجام دهم؟
بله. متقاضی نرخ ۱۸ درصد بیمۀ زنان خانهدار که درقالب بیمۀ صاحبان حرف و مشاغل آزاد بیمه میشود، اگر ظرف ۱۰ سال قبل از تاریخ درخواست بیمه شدن، حداقل یک سال سابقه و ظرف یک سال از تاریخ درخواست حداقل ۹۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه داشته باشد (دو شرط توأمان) از انجام معاینات پزشکی اولیه معاف است. لذا چون شما فاقد شرایط معافیت از معاینات پزشکی هستید پیشنهاد میشود با نرخ ۱۲ درصد که نیاز به معاینات ندارد بیمۀ زنان خانهدار شوید. البته متقاضی نرخ ۱۴ درصد نیز چنانچه قبلاً حداقل یک سال سابقه داشته باشد از انجام معاینات معاف است.
جهت کمک به رشد سریع شرکتهای استارتاپی، اخیراً به اتفاق چند نفر از فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد دانشگاهی، یک شرکت حقوقی شتابدهنده به ثبت رساندهایم و چند نفر پرسنل حقوقبگیر داریم. آیا مراکز شتابدهنده نیز میتوانند مثل شرکتهای استارتاپی کارکنان خود را بیمۀ تأمین اجتماعی کنند؟
بله. شرکتهای فعال در مراکز رشد، فضاهای کاری اشتراکی و شتابدهندهها که فهرست آنها از طریق مراجع مربوطه به تأیید کارگروه موضوع تبصرۀ مادۀ ۱۰ مصوبۀ شمارۀ ۲۵۰۷۱مورخ اول خرداد 1398 هیئت دولت رسیده است و فعالیت اصلی آنها حمایت مالی از استارتاپهای نوپا است و یا با ایجاد فضای کار اشتراکی دورههای آموزشی، مشاوره کسب و کار و ... در محل کار را به استارتاپها ارائه میدهند، میتوانند با ارائۀ مدارک کارفرمایی شامل اساسنامۀ شرکت، آگهی تأسیس روزنامۀ رسمی کشور، سند مالکیت یا اجارۀ محل فعالیت و پروانۀ بهرهبرداری فناوری اطلاعات به شعبۀ تأمین اجتماعی واقع در محدودۀ فعالیت شرکت ضمن تعیین حدود و ثغور و تکمیل اطلاعات هویتی شرکت، برای تشکیل پروندۀ مطالباتی و اخذ کد کارگاهی و رمز عبور جهت پرداخت صورت مزد و حقوق کارکنان بهصورت اینترنتی، نسبت به ارسال اولین لیست کارکنان و پرداخت حق بیمۀ آنها با نرخ ۲۷ درصد اقدام کنند. لازم به یادآوری است بعد از ارسال اولین لیست کارکنان شرکت شتابدهنده، بازرس تأمین اجتماعی جهت بررسی و تأیید صورت مزد و حقوق ارسالی پرسنل ثابت در شرکت و یا کارکنان دورکار که اسامی آنها در اولین لیست ارسالی موجود است و برای ادامۀ بیمهپردازی ماهانه، بازرسی کارگاهی انجام میدهد.
۴۹ سال سن دارم و فاقد سابقۀ پرداخت حق بیمه هستم. اطلاع پیداکردهام اگر فردی سابقۀ پرداخت حق بیمه نداشته باشد، میتواند با داشتن کارت پایان خدمت خود را بیمۀ اختیاری کند. من در سنوات قبل خدمت سربازی را خریداری کرده و از سازمان نظام وظیفه کارت معافیت گرفتهام. آیا میتوانم با این کارت بیمۀ اختیاری شوم؟
خیر. متقاضی بیمۀ اختیاری که حداکثر ۵۰ سال دارد با داشتن حداقل ۳۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه و یا کارت پایان خدمت که مبتنی بر انجام مدت خدمت سربازی است، میتواند تقاضای بیمۀ اختیاری کند. بنابراین افرادی که کارت معافیت پزشکی یا کفالت یا مثل شما با خرید مدت خدمت سربازی کارت معافیت اخذ کردهاند چنانچه حداقل سابقۀ مورد نیاز (۳۰ روز) را نداشته باشند، عقد قرارداد بیمۀ اختیاری برای آنها امکانپذیر نیست.
جهت تأمین نیروی انسانی کشتی صیادی که متعلق به یک شرکت تولید و بستهبندی کنسرو ماهی تن است، برای صید ماهی در خلیج فارس، با شرکت مذکور قرارداد شش ماهه منعقد کردهایم. با توجه به اینکه در عملیات قرارداد غیر از خدمه ایرانی از چند کارگر خارجی هم استفاده میکنیم، آیا همراه با کارگران ایرانی برای شاغلین اتباع خارجی نیز که در اجرای قرارداد فعالیت دارند باید حق بیمه پرداخت شود؟
در قراردادهایی که در بخشی از عملیات پیمان، اتباع خارجی مشغولبهکار هستند، اگر کشور متبوع آنها عضو مقاولهنامۀ شمارۀ ۱۹ سازمان بینالمللی کار (ILO) باشد و طبق گواهی مقامات صالحه دولت مربوطه، کارگران خارجی مثل تعهدات مندرج در مادۀ (۳) قانون تأمین اجتماعی ایران، از مزایای تأمین اجتماعی کشور خودشان بهرهمند باشند، پیمانکار موظف است با ارائۀ فهرست اسامی اتباع خارجی شاغل در قرارداد به شعبۀ مربوطۀ تأمین اجتماعی، صورت مزد وحقوق آنها را بهصورت مجزا از لیست کارگران ایرانی تنظیم کرده و صرفا معادل ۳ درصد حقوق و مزایای آنها با رعایت حداکثر دستمزد مصوب شورای عالی کار بهعنوان حق بیمۀ حوادث ناشی از کار اتباع خارجی پرداخت کند؛ دراین صورت حق بیمۀ متعلق به مجموع حقوق دریافتی کارگران خارجی از حق بیمۀ محاسبهشده براساس کارکرد مقاطعه کار کسر میشود. اما درصورتی که دول متبوع آنها عضو مقاولهنامۀ مذکور نبوده و بین دولت آنان با دولت جمهوری اسلامیایران موافقتنامۀ دوجانبه یا چندجانبۀ تأمین اجتماعی منعقد نشده باشد پرداخت ۳ درصد حق بیمه منتفی بوده و پیمانکار موظف است حق بیمۀ کارگران خارجی را مثل خدمۀ ایرانی شاغل در قرارداد طبق مادۀ ۲۸ قانون تأمین اجتماعی با نرخ کامل پرداخت کند.
شرکت تولیدی لوازم خانگی گازسوز که بیش از ۸۰ نفر پرسنل دارد براساس توافق به عمل آمده با سازمان تأمین اجتماعی، در قبال تقلیل میزان پرداخت حق بیمۀ کارکنان، انجام تعهدات کوتاهمدت پرسنل را به عهده گرفته است (قرارداد پورسانتاژ)؛ اخیراً شرکت فروشگاههای زنجیرهای شهروند جهت عرضه و فروش محصولات گازسوز در فروشگاههای شهروند سراسر ایران، قرارداد یک ساله، جهت ساخت و فروش محصولات با شرکت تولیدی مذکور منعقد کرده است. سؤال این است که با توجه به توافق صورتگرفته با سازمان تأمین اجتماعی مبنی بر تقلیل نرخ حق بیمۀ کارکنان شرکت پیمانکار، مبالغ مربوط به لیستهای ارسالی پیمانکار در دورۀ اجرای قرارداد چگونه محاسبه میشود؟
ابتدا یادآوری میشود که در قراردادهای خرید و فروش اجناس و اقلام مصرفی که تعهدات موضوع قرارداد مهیا و آماده بوده و منحصراً خرید یا فروش است مشمول مادۀ (۳۸) قانون تأمین اجتماعی و کسر حق بیمه نیست اما چنانچه موضوع قرارداد خرید یا فروش توأم با ساخت و تهیۀ اجناس باشد (مثل قرارداد شرکت شما) این نوع قراردادها مشمول مادۀ (۳۸) هستند، و درخصوص سؤال شما در مواردی که تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمین اجتماعی به کارفرما واگذارشده و به تبع آن میزان حق بیمۀ مقرر در مادۀه (۲۸) قانون تأمین اجتماعی تقلیل مییابد. اگر کارفرما در قالب پیمانکاری، قراردادی با واگذارندۀ کار منعقد کند، موقع محاسبۀ حق بیمۀ کارکنان شاغل در اجرای قرارداد معادل پورسانتاژ متعلقه مستند بهصورت مزد و حقوق ارسالی از سوی پیمانکار، وصولشده تلقی شده و مبالغ مربوط به لیستهای پیمان با مأخذ کامل ۲۷ درصد در محاسبه منظور میشود.
من دارای یک دستگاه تریلر کشنده هستم و با یک شرکت حملونقل کالای بینشهری جهت حمل اتومبیل به مراکز استانها قرارداد دارم. با توجه به اینکه مشمول قانون بیمۀ اجتماعی رانندگان بوده و حق بیمۀ ماهانه را مرتب پرداخت میکنم. آیا در ارتباط با عملیات قرارداد حمل خودرو نیز باید حق بیمۀ جداگانه پرداخت کنم؟
بله. در اجرای رأی شمارۀ ۲۱۹ مورخ 9 دی 1396 دیوان عدالت اداری، براساس مصوبۀ شمارۀ ۸۵ مورخ 19 دی 1397 هیئت امنای سازمان تأمین اجتماعی، آن بخش از کارکرد پیمانکاران قراردادهای حملونقل بار بینشهری که در آن رانندگان خود مالک (مثل شما) بخشی از عملیات موضوع قرارداد را انجام میدهند و از طرفی حق بیمۀ ماهانه خود را رأساً و براساس قانون بیمههای اجتماعی رانندگان پرداخت میکنند. چنانچه موضوع قرارداد منحصراً حملونقل بار و کالای بینشهری و بدون لحاظ کارکرد بارگیری و انبارداری و یا جابهجایی است، حق بیمۀ قرارداد به مأخذ ۴ درصد به اضافۀ 36.7 حق بیمه، به عنوان بیمۀ بیکاری محاسبه میشود، و حق بیمۀ پرداختی توسط راننده به منزلۀ ارسال لیست در دورۀ اجرای قرارداد تلقی شده و از جریمۀ عدم ارسال لیست معاف خواهد بود.
یک سال قبل شوهرم که ۲۲ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه داشت فوت کرده است. خودم همراه با پسر ۱۷ سالهام و پدر شوهرم به عنوان افراد تحت تکفل قانونی و بازماندگان واجد شرایط مستمری بازماندگان همسرم را دریافت میکردیم. چند روزی است که پدر همسرم که دریافتکنندۀ مستمری بود، فوت کرده است. دراینخصوص دو سؤال داشتم؛ آیا میتوانیم بابت فوت او هزینۀ کفن و دفن دریافت کنیم؟ ضمناً باتوجه به فوت او و عدم دریافت مستمری، سهم مستمری من و فرزندم افزایش مییابد؟
هزینۀ کفن و دفن صرفاً در صورت فوت بیمهشدۀ اصلی و یا فوت همسر بیمهشدۀ اصلی (که بیمهشدۀ اصلی در قید حیات است) به بازماندگان پرداخت میشود. اما در صورت فوت احدی از بازماندگان که مستمری متوفی را دریافت میکند (مثل پدربزرگ فرزند شما) هزینۀ کفن و دفن پرداخت نمیشود. اما درخصوص افزایش سهم مستمری شما، طبق بند (۳) مادۀ (۸۳) قانون تأمین اجتماعی و دادنامۀ شمارۀ ۱۳۹ مورخ 30 خرداد 1390هیئت عمومیدیوان عدالت اداری در صورت وقوع فوت یا فقدان شرایط استحقاق یکی از بازماندگان مستمریبگیر، سهم سایر بازماندگان به نسبت میزان سهم هر نفر مندرج در مادۀ (۸۳) قانون افزایش مییابد، و درهرحال بقیۀ بازماندگان از صددرصد مستمری استحقاقی متوفی بهرهمند خواهند شد.
از سال قبل بیمهشدۀ اختیاری شدهام و حق بیمۀ امسال را از اول سال تا آخر سال ۱۴۰۱ پیشپرداخت کردهام. از اوایل خردادماه تا آخر شهریورماه در کارگاه مکانیکی کار میکردم و کارفرما به جهت اینکه بیمۀ اختیاری پرداخت میکنم. از طریق کارگاه برای من حق بیمۀ اجباری پرداخت نمیکرد. در تیرماه بازرس تأمین اجتماعی به مکانیکی مراجعه و اسم من کارگر مکانیکی در گزارش بازرسی قید شده است، و متعاقباً شعبۀ تأمین اجتماعی به استناد گزارش بازرسی صورتحساب بدهی به کارفرما ابلاغ و به علت عدم اعتراض کارفرما بدهی محاسبه شده بابت من قطعی شده است. با توجه به اینکه از تاریخ اول مهر 1401 ترک کار من توسط کارفرما اعلام شده، آیا براساس گزارش بازرسی، قرارداد بیمۀ اختیاری من ابطال شده و در صورت باطل نشدن، حق بیمههای پرداختی بیمۀ اختیاری از تاریخ بازرسی تا تاریخ ترک کار از کارگاه قابل استرداد است؟
چنانچه بیمهشدهای همزمان با پرداخت بیمۀ اختیاری در کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی شاغل باشد با توجه به اولویت قانونی بیمۀ اجباری بر بیمۀ اختیاری، به استناد لیستهای ارسالی کارفرما و یا گزارش بازرسی کارگاهی سابقۀ بیمۀ اجباری ملاک عمل است و سازمان تأمین اجتماعی در راستای مساعدت به بیمهشدگان اختیاری اعلام کرده است در این موارد قرارداد بیمۀ اختیاری بیمهشده معتبر بوده و پذیرش سوابق پرداخت حق بیمۀ اختیاری از تاریخ خروج ازکارگاه با رعایت سایر شرایط بلامانع است، و حق بیمۀ پرداختی اختیاری از تاریخ انجام بازرسی کارگاهی تا تاریخ ترک کار و خروج از کارگاه به علت همپوشانی بیمۀ اجباری با بیمۀ اختیاری قابل استرداد به بیمهشده است.
