تأمین ??/ ذکر آخرین آمارهای طلاق در ایران، ارائه راهکارهایی برای کاهش آن، وجود یا نبود رابطه خطی میان طلاق و فقر در ایران، تأثیر زیاد استرسهای اجتماعی بر افزایش طلاق و وضع زنان سرپرست خانوار و کودکان طلاق از موضوع هایی بود که در «نشست تخصصی سیاستگذاری در حوزه کنترل و کاهش طلاق» مطرح شد.
ارتباط بین شغل و اعتیاد
وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی در «نشست تخصصی سیاستگذاری در حوزه کنترل و کاهش طلاق» با بیان این که در حال حاضر هرجا سخن از آسیبهای اجتماعی میشود، مسائلی درباره حاشیهنشینی، فقر، درگیری، اعتیاد و خشونت مطرح میشود، افزود: براساس مطالعهای که اخیرا انجام شده، شیوع اعتیاد در میان افراد دارای شغل خیلی بیشتر است و اعتیاد در طبقه متوسط، روز به روز درحال افزایش است. به هرحال نباید از گزارشهایی در این باره و درباره طلاق، سرسری بگذریم، مثلا اگر میبینیم شیوع طلاق در مکانهای برخوردار بیشتر است، باید سبک زندگی آنها را هم بررسی کنیم.
علی ربیعی گفت: نیاز به جامعهای پرنشاط داریم. رد پای بیماری استرس را نهتنها در بیماریهای فیزیکی بلکه در بروز آسیبهای اجتماعی میتوان به وضوح مشاهده کرد.
رابطه فقر و طلاق
معاون امور اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از دیگر سخنرانان این نشست گفت: شورایعالی رفاه یکی از مهمترین شوراهای کشور است و در رأس آن شخص رئیسجمهوری است. این شورا دایره مسئولیتهای زیادی دارد اما با وجود اینکه 12 سال از آغاز به کار این شورا میگذرد، چندان فعالیتی نداشته و احیای این شورا در حوزه اجتماعی اهمیت زیادی دارد.
احمد میدری با بیان این که یکی از موضوعات مطرح در حوزه فقر، طلاق است، ادامه داد: با طلاق، خانوادههای زن سرپرست دچار فقر میشوند و یکی از مهمترین دلایلی که باید برای کاهش طلاق تلاش کرد، همین موضوع است.
وی در ادامه سخنانش نتایج گزارشی را که توسط وزارت کار درباره طلاق انجام شده، اعلام کرد: این گزارش رابطه طلاق و میزان فقر در کشور را بررسی کرده و سوال مطرح شده در آن، این بوده است که آیا افزایش فقر به افزایش طلاق منجر میشود یا رابطه خطی بین دو وجود ندارد؟ نتایج این گزارش در نهایت نشان داد که رابطه خطی بین این دو وجود ندارد و لزوما افزایش فقر منجر به طلاق نمیشود و در استانهایی که درآمد بالایی دارند، طلاق بیشتر است.
به گفته معاون امور اجتماعی وزیر کار، در سال 93، نسبت طلاق به ازدواج، منفی 0/4 درصد بوده است. از طرف دیگر نسبت طلاق در خانوادههای تکفرزندی بسیار بیشتر از چندفرزندی است، بهطوری که براساس نتایج تحقیقات ما 70 درصد استانهایی که تکفرزندی در آنها غالب است، طلاق بیشتری دارند.
رابطه تک فرزندی و طلاق
رئیس دبیرخانه شورایعالی رفاه و تأمین اجتماعی و مدیرکل دفتر امور آسیبهای اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دیگر سخنران این نشست، در ادامه سخنان معاون امور اجتماعی وزیر کار گفت: مطالعات ما نشان دادهاند که علل بروز طلاق را نمیشود به فقر تقلیل داد.
روزبه کردونی افزود: استانهایی که بالاترین نرخ طلاق را دارند، فقر زیادی ندارند. از طرف دیگر بررسی روند رشد تکفرزندی نشان میدهد که تقریبا همه استانهای کشور نرخ بالای 14درصد را تجربه میکنند و استانهایی که بالاترین نرخ تکفرزندی را دارند، بالاترین طلاق را هم دارند. این موضوع، این احتمال را تقویت میکند که باید تغییرات پارادایمی، نگرشی و سبک زندگی را در طلاق درنظر بگیریم.
تقلیل گرایی آسیبهای اجتماعی
معاون امور اجتماعی بهزیستی، از دیگر سخنرانان «نشست تخصصی سیاستگذاری در حوزه کنترل و کاهش طلاق» با بیان این که آسیبهای اجتماعی مثل خیلی از موضوع ها دیگر، چند عاملیاند و تقلیلگرایی در آنها رویکرد نادرستی است، گفت: ما در بهزیستی برای بررسی بهتر آسیبهای اجتماعی و برای تدوین سیاستهای اجتماعی، بهزیستی سیاستهای حمایت از زنان و کودکان را تدوین کردهایم. بیمه خدمات مشاورهای و مددکاری جزو مصوبات شورایعالی انقلاب فرهنگی است و اجراشدنش ضروری است.
حبیبالله مسعودیفرید افزود: ما در بهزیستی برای کمکردن آسیبهای اجتماعی، در سه سطح، پیشگیری داریم که پیشگیری سطح دو به مرکز فوریتهای اجتماعی مربوط میشود که در 190 شهر ایران فعالیت میکند. براساس آمارهای ما، از 600 هزار تماسی که در سال گذشته داشتهایم، بیشترین تماسها مربوط به مسائل خانوادگی بوده است.
وی گفت: ما در پیشگیری سطح سه، کودکان بدسرپرست و بیسرپرست را بررسی میکنیم. براساس آمارها ما، درحال حاضر 24 هزار کودک بدسرپرست و بیسرپرست تحت پوشش مراکز بهزیستیاند که از این تعداد، 8 هزار کودک بدسرپرست هستند. از طرف دیگر آمارهای ما نشان میدهد که 18هزار خانوار تحت پوشش ما، زن پرسرپرستاند و پایگاههای خدمات اجتماعی در مناطق اجتماعی، یکمیلیون و600هزار نفر را تحت پوشش دارند.
مسعودی فرید ادامه داد: درحال حاضر ما 15 خانه امن درکشور داریم که زنان خشونت دیده یا در معرض خشونت میتوانند به آنها مراجعه کنند. براساس آمارهای ما سههزار زن در معرض آسیب و آسیبدیده تحت پوشش بهزیستیاند و سرپرست حدود 30درصد خانوارهای تحت پوشش بهزیستی، زنانیاند که از همسرانشان جدا شدهاند. براساس آمار سال 90، 11درصد خانوارها به دلیل طلاق، زن سرپرستاند و دلیل بقیه، فوت همسر است.
معاون امور اجتماعی بهزیستی گفت: ما باید برای تحکیم بنیان خانواده از دبیرستانها شروع کنیم و به بچهها یاد بدهیم که چطور خوب زندگی کنند و از خشونت دوری کنند.
رابطه مسائل جنسی و طلاق
معاون دادگستری استان چهار محال و بختیاری، یکی از کسانی بود که به نشست تخصصی سیاستگذاری درحوزه کنترل و کاهش طلاق آمده بود تا از تجربههای موفق این استان در پایین آوردن میزان طلاق بگوید.
علی محمدی گفت: در سال 89، 885 طلاق در این استان ثبت شده و در سالهای 91 و 92، در مرکز استان 202 پرونده درخواست طلاق به سازش رسیده است که درصد طلاق را در مرکز استان 7درصد و در کل استان 15درصد کاهش داد.
وی ادامه داد: در سال 94، نسبت به سال 93، طلاقها را 4درصد کاهش دادیم، اما در کل دلایل افزایش طلاق درکشور را باید ریشهیابی کرد؛ واقعیت این است که درحال حاضر 70درصد اختلافات خانوادگی بهطور مستقیم و غیرمستقیم به مسائل جنسی مربوط است. من سالها در دادگاه خانواده بودهام و میبینم که زوجین به دادگاه میآیند، دلیل مراجعهشان هم مسائل جنسی است ولی رویشان نمیشود دراینباره حرف بزنند.
محمدی افزود: آموزشهای قبل از ازدواج بهطور مدام و در مدارس بسیار مهم است. اگر از سن مدرسه آموزش دادن دراینباره را شروع کنیم، طلاقها به میزان زیادی پایین میآید.
استرسهای اجتماعی و طلاق
معاون توسعه امور علمی و فرهنگی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، یکی دیگر از سخنرانان این نشست، گفت: در قانون ناظم جامع رفاه و تأمین اجتماعی، رکنی وجود دارد که آثار اجتماعی سیاستهای اقتصادی را احصا کند و جلوی آن را بگیرد.
محمدرضا واعظ مهدوی افزود: من همیشه وقتی حرف از طلاق میشود، یاد یک موضوع میافتم و میگویم خدا را شکر که ما ژاپنی نیستیم. جایی میخواندم که یک دانشجوی ژاپنی در مقالهاش اشتباهی کرده بود و استادش خودکشی کرد. با اینکه هیچ نقشی در آن مقاله نداشت، حالا سوال من است که اگر ما ژاپنی بودیم، در مقابل این فجایع میخواستیم چه کار کنیم؟
وی افزود: از نظر من این مسأله ناشی از آثار اقدامات و انعکاسی از شرایط اجتماعی است. فکر میکنم که ما برای بررسی طلاق در کشور باید تحلیلی از وضع طلاق داشته باشیم و ببینیم عوامل و مسائل آن چیست.
واعظ مهدوی ادامه داد: مهمترین مسأله در بررسی عوامل طلاق، استرسهای اجتماعی است. در حال حاضر، شرایط اقتصادی در ایران استرس ایجاد میکند؛ فقر و اجارهنشینی، استرسهای اجتماعی ایجاد میکند که دلیل بخش بزرگی از اختلالات رفتاری است. ما باید جامعه را با آرامش اداره کنیم و بعد هم اقدامات دیگر. باید عامل استرسزای اجتماعی را شناسایی کنیم.
طلاق طبیعی و مرضی
یک جامعهشناس در «نشست تخصصی سیاستگذاری در حوزه کنترل و کاهش طلاق» گفت: ما همیشه کلیت آسیبها را در دستور کار قرار میدهیم، آسیبهایی مانند طلاق، اعتیاد و... در حالی که این آسیبها همواره وجود داشتهاند، ما باید دقیقتر در ارتباط با این موضوعها صحبت کنیم، اگر درباره طلاق صحبت میکنیم، باید ببینیم چه چیز طلاق و کدام بخش آن برای ما اهمیت دارد یا اگر درباره اعتیاد حرف میزنیم، کدام وجه اعتیاد برای ما مهم است.
سعید معیدفر ادامه داد: ما یک جامعه ایدئولوژیک هستیم، میخواهیم جامعه ما منزه باشد، اما نمیشود. طلاق به خودی خود، آسیب اجتماعی نیست، ممکن است عواقب آن آسیبزا باشد، اما بهطورکلی طلاق به دوبخش طبیعی و مرضی تقسیم میشود، مشکلی که ما الان داریم در استقلال جوانان است، آنها دیر به استقلال میرسند و وابسته والدینشان هستند، رشد فردیشان دچار مشکل است.
وی افزود: معضل دیگری که ما با آن مواجه هستیم، تنها شدن خانواده است، فقط اینها نیست، ما گرفتاریهای اجتماعی و سیاسی دیگری هم داریم که باید اضافه کنیم.
به اعتقاد این جامعهشناس، خانواده در ایران تنهاست، هیچ نهادی هم از آن حمایت نمیکند: خیلی طبیعی است که این خانواده مشکل پیدا کند، الان خانواده تنها، از کجا حمایت میشود؟ دولت باید فشارها را از خانوادهها بردارد.
وی معتقد است، نقش زنان در جامعه تغییر کرده است. نقش زنان تغییر کرده اما ما همچنان مانند گذشته به زنان نگاه میکنیم، طبیعی است که بیشترین طلاق از طرف زنان صورت میگیرد، میان نوع نگاه جامعه به زنان و آموزشها و جسارت دادن به زنان، تعارض وجود دارد، بین آموزشها و نقش واقعی زنان اختلافاتی دیده میشود.
