تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین 24، این پیام حاوی سه اطلاعات کلیدی است، دستمزد مبنای کسر حق بیمه، تعداد روزهای کارکرد در ماه و عنوان شغلی. این اقدام، نقطه عطفی در مسیر شفافسازی روابط بیمهای و صیانت از حقوق میلیونها کارگر و بیمهشده محسوب میشود.
براساس آخرین دادههای آماری ماهانه بیش از میلیونها پیام کوتاه برای همه بیمهشدگان تحت پوشش ارسال میشود تا از این طریق بتوانند به همه اطلاعات بیمهای خود در ماه دسترسی داشته باشند. حال باید دید که سازمان تأمین اجتماعی با اطلاعرسانی درست و به موقع در زمینه دستمزد و پرداخت حق بیمه میتواند جلوی فقر بازنشستگی را بگیرد.
این مدل اطلاعرسانی به بیمهشدگان مسیری را فراهم میکند تا همه گروههای بیمه شده بتوانند از حقوق قانونی خودشان آگاهی داشته باشند. شاید بتوان گفت که نقش پیامکهای تأمین اجتماعی در تحقق عدالت بیمهای به خوبی نمایان شده است. از طرفی دیگر ارسال پیامک حقوق و کارکرد؛ گامی مؤثر برای مقابله با فرار بیمهای و تضمین آینده بازنشستگان به شمار میرود.
پایان دوران سکوت و آغاز شفافیت
اهمیت این پیامکها فراتر از یک اطلاع ساده است. مبنای محاسبه تمامی خدمات تأمین اجتماعی از جمله مستمری بازنشستگی، ازکارافتادگی، غرامت ایام بیماری و مستمری بازماندگان، مستقیماً به اطلاعات ثبت شده در لیستهای بیمهای وابسته است. نکته کلیدی اما این است که اگر کارفرما دستمزد واقعی را در لیست بیمه اعلام نکند، مستمری دوران بازنشستگی بیمه شده بر اساس همان رقم پایین محاسبه خواهد شد.
در نتیجه، فردی که سالها با حقوق بالا در یک کارگاهی فعالیت داشته، اما بیمه وی بر اساس حداقل دستمزد ثبت شده، در دوران بازنشستگی با مستمری ناچیزی مواجه میشود. این همان پدیدهای است که به «حداقلبگیر شدن» بازنشستگان میانجامد. ارسال پیامک، با اطلاعرسانی ماهانه دستمزد ثبت شده، این فرصت را به بیمه شده میدهد که پیش از بازنشستگی از مغایرتها مطلع شده و نسبت به اصلاح آن اقدام کند.
ابراهیم کشاورز، مدیرکل وصول حقبیمه سازمان تأمین اجتماعی نسبت به ضرورت دقت بیمهشدگان به پیامک ارسالی ماهانه دستمزد و نوع شغل خود نکاتی تأکید دارد و میگوید که پرداختیهای تأمین اجتماعی بر اساس حقبیمه افراد صورت میگیرند. با توجه به اینکه فرار بیمهای از معضلات سازمان تأمین اجتماعی است و کارگران را چه در زمان حال چه در زمان بازنشستگی، دچار خسران میکند. این مسأله نیز در پدیده فرار بیمهای تأثیرگذار است.
کشاورز با عنوان این مطلب که دو نوع فرار بیمهای داریم، افزود: مورد اول، فرار بیمه تعدادی است. یعنی کارفرما حق بیمه برخی نیروها را به سازمان تأمین اجتماعی ارسال نمی کند. به عنوان مثال برخی از کارگاهها اگر ۱۵ کارگر داشته باشند، فقط برای ۱۰ نفر حق بیمه ارسال میکنند که این اقدام فرار بیمهای محسوب میشود.
وی ادامه داد: نوع دوم فرار بیمهای، مربوط به اعلام دستمزد است که دستمزد واقعی ثبت نمیکند. به عنوان مثال، مدیر برای کارگرش ۵۰ میلیون تومان حقوق پرداخت میکند، اما در لیست حق بیمه رقم دستمزد را حداقل حقوق رد میکند و بر اساس آن حقبیمه میدهد.
مهمترین مزایای ارسال پیامک بیمهای
از مهمترین مزایای ارسال پیامکهای بیمهای از سوی سازمان تأمین اجتماعی به همه گروههای بیمه شده و مشمولان این قانون میتواند مقابله با فرار بیمهای و شفافیت دستمزدها، شناسایی مغایرتهای عنوان شغلی و روزهای کارکرد، کاهش دعاوی حقوقی و اختلافات در دیوان عدالت اداری و توانمندسازی بیمهشدگان و افزایش سواد بیمهای باشد.
بسیاری از بیمهشدگان تصور میکنند حقبیمه پرداختی فقط در مستمری بازنشستگی آنها تأثیرگذار بوده اما قبل از سن بازنشستگی، هر موقع برای دریافت کمک هزینهای اقدام کنند یا حادثه ناشی از کار برای بیمهشدگان اتفاق بیافتد و از کارافتاده شوند، از رقم پرداختی تأمین اجتماعی ضرر خواهند کرد.
کمک هزینهها مانند اروتز و پروتز، ازدواج، مرخصی زایمان و...، بر اساس حقبیمه پرداختی و عنوان شغلی بیمه شده محاسبه میشود و بسیاری از بیمهشدگان که حقوق آنها بیشتر است و رقم کمتری از دستمزدشان در سیستم تأمین اجتماعی ثبت میشود، ارقام پرداختی تأمین اجتماعی به آنها کمتر میشود.
همه این مسائل نشان میدهد که اطلاع داشتن از میزان دستمزد، نوع شغلی و روزهای کارکرد همه بیمهشدگان نقش مهمی در تضمین آینده آنان به ویژه در دوران بازنشستگی دارد، سازمان تأمین اجتماعی هم به همین دلیل این مسیر را برای آگاه شدن همه افراد بیمه شده برنامهریزی کرده است.
مقابله با فرار بیمهای و شفافیت دستمزدها
فرار بیمهای در دو شکل «تعدادی» (عدم ارسال لیست برای همه کارگران) و «دستمزدی» (ثبت دستمزد کمتر از واقع) سالانه میلیاردها تومان به منابع سازمان آسیب میزند. با ارسال پیامک، بیمه شده از دستمزد ثبت شده خود مطلع میشود و در صورت مشاهده مغایرت، میتواند اعتراض خود را ثبت کند.
این امر، ابزار نظارتی قدرتمندی در اختیار کارگران قرار میدهد که پیشتر وجود نداشت. در همین ارتباط سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده که با اجرای آییننامه جدید و اتصال سامانه بیمه به مالیات، سازمان میتواند دستمزد واقعی را شناسایی و کسری حق بیمه را مطالبه کند.
کشاورز بیان کرد: برای جلوگیری از این نوع فرار بیمهای، در سالهای اخیر همزمان با لیست ارسالی کارفرما، پیامکی برای بیمهشدگان ارسال میشود؛ با این مضمون که بیمه شده گرامی با کد ملی ... سابقه ماه ... با کارکرد ... روز دستمزد به مبلغ ... ریال و با این عنوان شغلی توسط کارفرما ارسال میشود.
مدیرکل وصول حقبیمه سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرد: بیمهشدگان به محتوای پیامک ارسالی دقت کنند و در صورت مشاهده مغایرت، اعتراض را در سامانه es.tamin.ir ثبت کنند. چون بر همین اساس پرداختیهای تأمین اجتماعی انجام میشود. رسیدگی به این اعتراضات محرمانه است و بیمهشدگان از این بابت نگران نباشند.
شناسایی مغایرتهای عنوان شغلی و روزهای کارکرد
پیامکها علاوه بر دستمزد، عنوان شغلی و روزهای کارکرد را نیز شامل میشوند. بسیاری از کارگاهها عناوین شغلی واقعی را ثبت نمیکنند و کارگر با ۲۰ سال سابقه فنی را همچنان «کارگر ساده» معرفی میکنند. این موضوع، علاوه بر تأثیر بر حق بیمه، میتواند بر ارتقای شغلی و سایر حقوق کارگر نیز تأثیر بگذارد. اطلاع از این موارد به کارگر امکان میدهد تا نسبت به ثبت عنوان شغلی واقعی خود پیگیری کند.
کاهش دعاوی حقوقی و اختلافات در دیوان عدالت اداری
از آنجا که اعتراض به دستمزد، عنوان شغلی و روزهای کارکرد از دعاوی پرتکرار در دیوان عدالت اداری است، این طرح با اطلاعرسانی به موقع، فرصت حل اختلاف را در همان مراحل اولیه و از طریق تعامل با کارفرما یا پیگیری از طریق سازمان تأمین اجتماعی فراهم میکند. این امر به کاهش اطاله دادرسی و صرفهجویی در وقت و هزینه همه طرفین کمک میکند.
توانمندسازی بیمهشدگان و افزایش سواد بیمهای
زمانی که بیمه شده از وضعیت بیمهای خود مطلع باشد، به عنوان یک ناظر آگاه عمل میکند. این موضوع نه تنها از تضییع حقوق فردی جلوگیری میکند، بلکه با افزایش آگاهی عمومی، زمینهساز کاهش تخلفات کارفرمایان و بهبود فرهنگ بیمهای در جامعه میشود.
همچنین در صورت مشاهده هرگونه مغایرت در اطلاعات پیامک دریافتی (مانند دستمزد کمتر از واقع یا کسر روزهای کارکرد)، بیمهشدگان میتوانند از دو طریق اقدام کنند. یکی از این موارد، مراجعه به شعب سازمان تأمین اجتماعی و دیگری ثبت اعتراض از طریق سامانه خدمات غیرحضوری به آدرس es.tamin.ir در بخش «بیمهشدگان/ خوداظهاری/ اعتراض به سابقه دارای کسری کارکرد یا اشکال است.
با این حال، برخی فعالان کارگری نسبت به محرمانه ماندن هویت افراد معترض ابراز نگرانی کردهاند و بر ضرورت طراحی سیستمی تأکید دارند که کارگر بدون افشای هویت خود بتواند تخلف را گزارش دهد تا از خطر اخراج یا انتقامگیری کارفرما در امان باشد.
ثبتنام در سامانه غیرحضوری
سازمان تأمین اجتماعی تأکید دارد که ارسال پیامک صرفاً به شماره تلفن همراهی انجام میشود که خود بیمه شده در سامانه es.tamin.ir ثبت کرده است. بنابراین، از تمامی بیمهشدگانی که تاکنون ثبتنام نکردهاند یا اطلاعات آنها تغییر کرده است، درخواست میشود در اسرع وقت نسبت به ثبتنام یا بهروزرسانی شماره تلفن همراه خود در این سامانه اقدام کنند تا از این خدمت حیاتی و سایر خدمات غیرحضوری بهرهمند شوند.
گامی مؤثر در مسیر تحقق عدالت بیمهای
طرح ارسال ماهانه پیامک اطلاعات بیمهای، یکی از مؤثرترین و کاربردیترین اقدامات سازمان تأمین اجتماعی در سالهای اخیر است. این طرح با ایجاد شفافیت در حوزه دستمزدها، روزهای کارکرد و عناوین شغلی، ابزاری قدرتمند در اختیار کارگران و بیمهشدگان قرار میدهد تا بتوانند از حقوق خود صیانت کنند.
این اقدام نه تنها از فرار بیمهای و کاهش درآمدهای سازمان جلوگیری میکند، بلکه مهمتر از آن، تضمین میکند که هر بیمه شدهای بر اساس دستمزد واقعی خود، مستمری بازنشستگی متناسبی دریافت کند و در دوران بازنشستگی با فقر معیشتی مواجه نشود. با این حال، برای موفقیت کامل این طرح، سازمان باید ضمن ارتقای سطح پاسخگویی و رفع نگرانیهای موجود در خصوص محرمانگی، زمینههای لازم برای پیگیری آسان و بدون دغدغه اعتراضات بیمهشدگان را نیز فراهم آورد.
