به گفته کارشناس متخصص مامایی اداره کل درمان مستقیم سازمان تأمیناجتماعی حیطه عملکرد مامایی بسیار گسترده است بهنحوی که سلامت افراد از دوران پیش از جنینی تا دوران سالمندی توسط ماما پایش میشود و این فرایند در سالمسازی نسل آینده نقش موثری دارد.
مریم خادم احمدآبادی در گفتوگو با تامین24 با اشاره به خدمات مامایی در مراکز درمان سرپایی، گفت: واحدهای مامایی در درمانگاهها، خدمات زنان را در چند محور ارائه میکنند؛ مراقبتهای قبل از بارداری، دوران بارداری، پس از زایمان و آموزش بهداشت از جمله مهمترین وظایف مامایی بهشمار میرود.
وی افزود: از اینرو حیطه عملکرد مامایی از دوران پیش از تولد و دوران جنینی آغاز و تا دوران سالمندی ادامه دارد. در نتیجه ماما نقش موثری در سلامت نسلهای آینده ایفا میکند.
کارشناس مامایی اداره کل درمان مستقیم در شرح خدمات پیش از بارداری و سلامت باروری، گفت: ماما با ارائه مشاورههای لازم و ارزیابی وضعیت سلامت مادران، آنان را برای داشتن بارداری سالم آماده میکند. همچنین انجام و ارجاع غربالگریها و بررسیهای لازم قبل از بارداری نیز برعهده ماما قرار دارد. آموزش تغذیه، سبک زندگی و آمادگی برای بارداری و نیز آموزش روشهای جلوگیری از بارداری از دیگر خدمات تحت پوشش مامایی بهشمار میرود.
مراقبتهای حین بارداری
خادم درباره مراقبتهای دوران بارداری (PNC) اعلام کرد: در این دوره با تشکیل پرونده بارداری برای مراجعه کنندهها، روند پیگیری منظم دوران بارداری توسط ماما آغاز میشود. طی این روند، مادران از مراقبتهای دورهای از جمله فشارخون، وزن، اندازهگیری شکم، بررسی وضعیت جنین و ... برخوردار میشوند.
او ادامه داد: علاوه بر مراقبتهای دورهای، ماما یک سری آموزشهای ضروری را در حوزه تغذیه، فعالیت، علائم هشدار و بهداشت به مادران ارائه میدهد. در عینحال برخی مراقبتهای پایه و پیگیری نتیجه آزمایشها در حد اختیارات، توسط ماما انجام میشود. همچنین ماما در صورت مشاهده موارد پرخطر و نیازمند اقدامات تخصصی، بیماران را به پزشک یا بیمارستان ارجاع میدهد.
خدمات پس از زایمان
کارشناس مامایی اداره کل درمان مستقیم در بیان خدمات زایمان و دوره پس از زایمان، گفت: در درمانگاههای ارائهدهنده خدمات زایمان و دوره پس از زایمان، تمرکز اصلی بر پیگیری وضعیت مادر و نوزاد قرار دارد.
خادم اضافه کرد: خدمات ارائهشده شامل مراقبتهای پس از زایمان و ارزیابی روند ترمیم، مشاوره تخصصی شیردهی (آموزش روش صحیح، شناسایی مشکلات شایع و ارائه راهکارها) و آموزش مراقبتهای اولیه نوزاد و مادر در هفتههای آغازین، است.
وی تاکید کرد: ماما همچنین بررسی علائم خطر پس از زایمان و ارجاع فوری در موارد ضروری را برعهده دارد و برنامهریزی برای پیشگیری از بارداری پس از زایمان با هدایت ماما انجام میشود.
کارشناس مامایی اداره کل درمان مستقیم، تنظیم خانواده و خدمات جلوگیری از بارداری را از دیگر خدمات مامایی برشمرد و افزود: این خدمات شامل مشاوره و معرفی روشهای مختلف پیشگیری، آموزش نحوه استفاده صحیح از روش انتخابی و پیگیری عوارض احتمالی و رفع نگرانیهای مراجعان است.
غربالگری بیماریها
خادم با بیان اینکه واحدهای مامایی خدمات سلامت زنان و غربالگریها را برعهده دارند، گفت: غربالگریها براساس پروتکلهای تعیین شده انجام میشود و تستهای سرطان برست و دهانه رحم اشکال رایج این غربالگریها را تشکیل میدهد. خدمات سلامت نیز شامل آموزش خودآزمایی و بهداشت فردی است. در صورت شناسایی علائم غیرطبیعی، بیمار توسط ماما به سطوح تخصصی ارجاع داده میشود.
او ادامه داد: ماما همچنین مراقبتهای مربوط به بیماریهای شایع زنان را در چارچوب خدمات درمانگاهی برعهده دارد و مشاورههای لازم را در زمینه علائم شایع بیماریها مانند مشکلات قاعدگی و عفونتها ارائه کرده و نکات بهداشتی را آموزش میدهد. طی این فرایند نیز در صورت نیاز به درمانهای تخصصی، بیماران از مسیر ارجاع به خدمات مذکور دسترسی پیدا میکنند.
آموزشی و حمایتی
کارشناس متخصص مامایی اداره کل درمان مستقیم، بخش دیگری از وظایف مامایی را در حوزه آموزشی و حمایت روانی- اجتماعی برشمرد و افزود: در بسیاری از واحدهای درمانی، با تشکیل کلاسهای آموزشی، مادران با مباحث آمادگی برای زایمان، مراقبت از مادر و نوزاد و حقوق بیمار آشنا میشوند. همچنین ماما با حمایت از تصمیمگیریهای مرتبط با سلامت باروری، نقش موثری در تحقق قوانین جوانی جمعیت دارد.