تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: مشمول مالیات نبودن بازخرید ایام مرخصی، بهرهمندی معلمان حقالتدریسی از بیمه در تابستان، نحوۀ اعلام بدهی مجدد برای کارگاه بدهکار، و بهرهمندی از بیمۀ بیکاری با وجود فاصله در پرداخت حق بیمه.
در سنوات قبل که نرخ حق بیمۀ قالیبافان 14 درصد بود، چهار سال سابقۀ پرداخت حق بیمۀ قالیبافی با نرخ 14 درصد دارم. در حال حاضر 54 ساله هستم. اگر تمایل به بیمهپردازی مشاغل آزاد داشته باشم چون سن من بالای 50 سال است، آیا چهار سال سابقۀ پرداخت حق بیمۀ قالیبافی با نرخ 14 درصد، سابقۀ مازاد بر سن 50 سال را پوشش میدهد؟
در خصوص سوابق پرداخت حق بیمۀ قالیبافی با نرخ 14 درصد، اگر بعداً سوابق 14درصدی به سابقۀ کامل تبدیل شده باشد، در احراز شرایط سن و سابقه برای بیمۀ مشاغل آزاد مؤثر خواهد بود، در غیر این صورت سابقۀ پرداخت حق بیمه با نرخ 14 درصد به نسبت 50 درصد سنوات پرداخت حق بیمه مورد ملاک بوده و به نسبت 50 درصد، سابقۀ مازاد بر 50 سال را پوشش میدهد.
یکی از فروشگاههای زنجیرهای، دو سال قبل جهت ساخت یک شعبۀ جدید در یکی از مناطق تهران با یک شرکت پیمانکاری ساختمان قرارداد منعقد کرده بود. اخیراً که یک سال از اتمام عملیات قرارداد سپری شده، واگذارندۀ کار نامهای از تأمین اجتماعی دریافت کرده، مبنی بر اینکه چون پیمانکار نسبت به پرداخت بدهی تمکین نکرده است باید واگذارندۀ کار از محل پنج درصد هر صورتوضعیت و آخرین قسط پیمانکار نگهداریشدۀ نزد خود، به سازمان پرداخت کند. در غیر این صورت طبق مادۀ (50) قانون تأمین اجتماعی اقدامات اجرایی علیه واگذارندۀ کار انجام میگیرد، اما چون بهزعم پیمانکار مبلغ حق بیمۀ قرارداد از میزان پنج درصد هر صورتوضعیت و آخرین قسط بیشتر بوده، از سازمان تأمین اجتماعی مفاصاحساب دریافت نکرده است. از طرفی با اصرار پیمانکار، واگذارندۀ کار فقط آخرین قسط مقاطعهکار را - که مبلغ زیادی نیست- نگهداری کرده است. سؤال این است چرا سازمان تأمین اجتماعی با صدور اجراییه، عملیات اجرایی را علیه پیمانکار انجام نمیدهد؟
واگذارندۀ کار این قرارداد مکلف بود طبق مادۀ (38) قانون تأمین اجتماعی بهرغم اصرار پیمانکار، غیر از آخرین قسط، پنج درصد از هر صورتوضعیت را نیز نزد خود نگهداری کند. در هر حال طبق مادۀ (3) آییننامۀ قانون الحاق یک تبصره به مادۀ (38) قانون تأمین اجتماعی، قراردادهایی که یک سال از تاریخ خاتمۀ آنها سپری شده و پیمانکار نسبت به پرداخت حق بیمۀ قطعیشده قرارداد اقدام نکرده باشد، شعبۀ تأمین اجتماعی حق بیمۀ قطعیشده را با مهلت پرداخت 20روزه مجدداً به پیمانکار ابلاغ میکند و چنانچه مقاطعهکار ظرف مهلت مذکور بدهی قرارداد را پرداخت نکند، تأمین اجتماعی بدهی پیمانکار را به واگذارندۀ کار ابلاغ خواهد کرد تا ظرف 25 روز از محل پنج درصدها و آخرین قسط مکسوره از مطالبات پیمانکار، نسبت به پرداخت آن اقدام کند. پس از سپری شدن مهلت 25 روزه، طبق مادۀ (50) قانون تأمین اجتماعی با صدور اجراییۀ عملیات اجرایی علیه واگذارندۀ کار صورت میگیرد.
شرکت تولید مواد غذایی به بیمهشدگانی که از مرخصیهای استحقاقی استفاده نکرده و ذخیره کردهاند، موقع خاتۀ قرارداد کار و قطع رابطۀ کاری، مبلغی معادل مرخصیهای ذخیرهشده پرداخت و به عنوان هزینه در دفاتر قانونی شرکت ثبت میکند. آیا این پرداختیها مشمول کسر حقبیمه است؟
خیر، طبق مقررات بازخرید ایام مرخصی در حدود مقرر در مواد (64)، (66) و (71) قانون کار مشمول کسر حق بیمه نیست.
مادۀ (64) قانون کار: مرخصی استحقاقی سالانۀ کارگران با استفاده از حقوق و با احتساب چهار روز تعطیلی جمعهها یک ماه است و برای کار کمتر از یک سال، مرخصی به نسبت مدت کارکرد کارگر محاسبه میشود.
مادۀ (66) قانون کار: حداکثر ذخیره مرخصی سالانه 9 روز است.
مادۀ (71) قانون کار: در صورت فسخ یا خاتمۀ قرارداد کار و یا بازنشستگی و ازکارافتادگی کلی کارگر و یا تعطیلی کارگاه، مطالبات مربوط به مرخصیهای ذخیرهشدۀ کارگر به او و در صورت فوت کارگر به وراث او پرداخت میشود.
کارگاه تراشکاری بابت نیمۀ دوم سال 1401 بدهی قطعی شده داشت که نسبت به پرداخت آن اقدام شده، اما شعبۀ تأمین اجتماعی مربوطه مجدداً برای همان دوره، بدهی محاسبه و به کارفرما ابلاغ کرده است. کارشناس مربوطه میگوید با توجه به اسناد و مدارک جدیدی که تأمین اجتماعی دریافت کرده، نسبت به اعلام بدهی مجدد برای آن دوره اقدام شده است. آیا این اقدام شعبۀ طبق مقررات سازمان تأمین اجتماعی است؟
بله، با توجه به اینکه اخیراً مواد (16) و (17) به آییننامۀ هیأتهای تشخیص مطالبات تأمین اجتماعی اضافه شده و طبق مادۀ (16) و در راستای صیانت از حقوق واقعی کارفرمای مدیون، اعلام شده اگر کارفرمای بدهکار بعد از یک سال (اخیراً طبق بخشنامۀ صادره در مردادماه سال 1402 یک سال به دو سال تغییر یافته) از تاریخ ابلاغ بدهی قطعیشدۀ اجرایی مدارک جدیدی را که مبین تضییع حقوق قانونی خود است به تأمین اجتماعی ارائه کند، با شرایطی این ادعای کارفرما مورد رسیدگی مجدد قرار میگیرد. در این راستا متقابلاً طبق مادۀ (17) مذکور اگر شعبۀ تأمین اجتماعی پس از قطعیت بدهی و به استناد اسناد و مدارک جدیدی از قبیل آرای صادره توسط محاکم قضایی و هیأتهای حل اختلاف ادارۀ کار و یا دادنامههای دیوان عدالت اداری احراز کند که محاسبه بدهی قطعیشدۀ قبلی کمتر از میزان قانونی آن صورت گرفته است، اینبار جهت صیانت و عدم تضییع حقوق بیمهشدگان و یا حقوق سازمان تأمین اجتماعی، مابهالتفاوت بدهی قطعیشدۀ قبلی را محاسبه و موضوع را به ادارۀ کل استان مربوطه منعکس میکند. پس از اخذ مجوز از ادارۀ کل و تأیید ادارۀ کل وصول حق بیمۀ ستاد مرکزی، بدهی را با اعمال حق اعتراض 30 روزه به کارفرما ابلاغ میکند.
مدت دو سال در کارگاه ریختهگری بیمهپرداز اجباری بودم که در تاریخ 31 مرداد 1402 از کارگاه اخراج شده و با ارائۀ شکایت به ادارۀ کار درخواست برقراری مقرری بیمۀ بیکاری کردهام. کارفرما حق بیمۀ دوران اشتغال در کارگاه را تا آخر تیرماه سال 1402 پرداخت کرده اما کارفرمای من حق بیمۀ 30روزۀ مردادماه را پرداخت نکرده است. آیا با این توضیحات نمیتوانم از مقرری بیمۀ بیکاری استفاده کنم؟ و اینکه آیا راهکار دیگری وجود دارد؟
طبق یکی دیگر از بندهای بخشنامه تلخیصی بیمۀ بیکاری، اگر بین سابقۀ احرازشدۀ بیمهشده و تاریخ اخراج، فاصلۀ ایجادشده حداکثر یک ماه باشد (مثل شما) شعبۀ تأمین اجتماعی به استناد رأی مراجع ادارۀ کار و یا سایر مدارک و مستندات از جمله قرارداد کار یا تاریخ وقوع بیکاری قیدشده در معرفینامۀ ادارۀ کار، واحد وصول حق بیمۀ شعبه با حفظ سایر شرایط قانونی نسبت به محاسبه و مطالبه حق بیمۀ یک ماه مذکور از کارفرما اقدام کرده و بعد از قطعی شدن آن، مدت مورد مطالبه به سابقۀبیمهپردازی بیمهشدۀ اضافه شده و سپس مقرری بیمۀ بیکاری برقرار میشود.
پدرم که بیمهشدۀ اجباری تأمین اجتماعی است به علت عمل جراحی حنجره در بیمارستان بستری است و طبق تجویز پزشک معالج، باید بعد از ترخیص از بیمارستان از حنجرۀ مصنوعی استفاده کند. آیا سازمان تأمین اجتماعی هزینۀ تهیۀ حنجرۀ مصنوعی را پرداخت میکند ؟
بله، یکی از وسایل کمکپزشکی (پروتز و اروتز) که جزء تعهدات سازمان تأمین اجتماعی است، پرداخت هزینۀ حنجرۀ مصنوعی است.
به دنبال اخراج از کارگاهی که در آن مشغول به کار بودم شکوائیهای در ادارۀ کار برای برقراری بیمۀ بیکاری تنظیم کردم. با برگشت مجدد به محل کار چون مدتی بلاتکلیف بودم، طبق رأی ادارۀ کار حقالسعی ایام بلاتکلیفی دریافت کردم. در نتیجه بین تاریخ اخراج و سابقۀ پرداخت حق بیمه فاصله ایجاد شده است. آیا با این حال میتوانم از مقرری بیمۀ بیکاری استفاده کنم؟
بله، اگر طبق رأی مراجع حل اختلاف ادارۀ کار، بیمهشده استحقاق دریافت حقالسعی ایام بلاتکلیفی داشته باشد، شعبۀ تأمین اجتماعی طبق مادۀ (18) آییننامۀ اجرایی قانون بیمۀ بیکاری نسبت به محاسبۀ حق بیمۀ دوران بلاتکلیفی بیمهشده اقدام کرده و میزان بدهی این ایام از کارفرما مطالبه و پس از قطعی شدن آن، به سابقۀ پرداخت حق بیمۀ بیمهشده اضافه شده و مقرری بیمۀ بیکاری برقرار میشود.
پدرم در رابطه با حادثۀ ناشی از کار، مستمری ازکارافتادگی جزئی دریافت میکند. با توجه به اینکه مستمریبگیر ازکارافتادۀ جزئی مجاز است در کارگاه دیگری شاغل شده و کارفرمای جدید برای او حق بیمه پرداخت و از درمان استفاده کند، اما چون پدرم شاغل و بیمهپرداز نیست و خودم هم بیمهشدۀ اختیاری هستم آیا میتوانم او را تحت تکفل خود قرار دهم تا بتواند از درمان سازمان تأمین اجتماعی بهرهمند شود؟
بله، والدین بیمهشده یا شوهر بیمهشدۀ زن که مستمری ازکارافتادگی جزئی دریافت میکنند در صورت احراز شرایط سنی (مردان 60 سال و خانمها 55 سال) و پس از بررسیهایی که توسط سازمان تأمین اجتماعی صورت میگیرد، اگر مشخص شود که والدین و یا همسر بیمهشدۀ زن در تأمین معیشت خود دچار عسرت و سختی هستند، میتوانند همراه با دریافت مستمری ازکارافتادگی جزئی با رعایت سایر شرایط دیگر تحت تکفل فرزند یا همسر خود قرار گیرند.
به علت پایان قرارداد کار، از تاریخ 11 مرداد 1402 به ادامۀ کارم در کارگاه خاتمه داده شده است. در مهلت قانونی برای برقراری بیمۀ بیکاری در ادارۀ کار تشکیل پرونده دادهام، اما کارفرما ضمن اینکه حقبیمه تیرماه من را پرداخت نکرده، حقبیمه 10روزه مردادماه را نیز پرداخت نکرده است. چون بین تاریخ اخراج و تاریخ آخرین سابقه پرخت حقبیمه من 40 روز فاصله وجود دارد آیا میتوانم مقرری بیمه بیکاری دریافت کنم؟
طبق یکی از بندهای بخشنامه ترخیصی بیمۀ بیکاری، در یکی از سؤالات بالا در پاسخ به سؤالی که بین تاریخ اخراج و تاریخ سابقه بیمهشدۀ حداکثر یک ماه است راهکار لازم ارائه شده است. طبق بند دیگر بخشنامۀ مذکور، اگر فاصله بین سابقۀ بیمهشده و تاریخ اخراج بیش از یک ماه (مثل شما) و یا فاقد سابقۀ پرداخت حق بیمه باشد، در این حالت لازم است بیمهشده برای احراز سابقه عدم پرداخت حق بیمه، بر اساس بخشنامه (ادعای سوابق بیمهشدگان) به شعبۀ تأمین اجتماعی مراجعه و با تکمیل فرم مخصوص مدارک مربوطه را ارائه کند. اگر بعد از رسیدگی توسط تأمیناجتماعی، سابقۀ مورد ادعای بیمهشده (از تاریخ آخرین سابقۀ پرداخت حق بیمه تا تاریخ اخراج) احراز و قطعی شود، مقرری بیمۀ بیکاری در مورد بیمهشده برقرار میشود.
دبیر دبیرستان غیرانتفاعی و بیمهشدۀ تأمین اجتماعی هستم. مدرسۀ ما از مهرماه سال 1401 تأسیس شده و در سهماهۀ تابستان امسال با تعطیلی مدرسه به علت عدم پرداخت حق بیمه توسط کارفرما، بیمهپردازی من و بقیۀ همکاران در تابستان قطع شد. آیا از این به بعد برای عدم ایجاد فاصله در سابقۀ بیمهپردازی، میتوانیم در سهماهۀ تابستان که مدرسه تعطیل است خودمان را بیمۀ اختیاری کنیم؟
بله، در سه ماه تعطیلی تابستان مدارس غیرانتفاعی، بعد از اعلام ترک کار معلمان توسط مدیر مدرسه (کارفرما)، دبیرانی که تمایل دارند سابقۀ بیمهپردازی آنها تداوم داشته باشد، با عقد قرارداد بیمۀ زنان خانهدار و یا بیمۀ اختیاری، با در نظر گرفتن سایر شرایط بیمۀ زنان خانهدار و بیمۀ اختیاری میتوانند نسبت به تکمیل ماههایی که فاقد سابقه پرداخت حق بیمه هستند اقدام کنند و بعد از شروع به کار مجدد مدرسه، از اول مهرماه پرداخت حق بیمۀ اختیاری را قطع کرده و با پرداخت حق بیمه توسط کارفرما مجدداً بیمهپرداز اجباری شوند. لازم به یادآوری است اگر بیمهشدۀ زنان خانهدار با پرداخت حق سرانۀ درمان تمایل به استفاده از درمان تأمین اجتماعی داشته باشد، در مراجعه به مراکز درمانی متعلق به تأمین اجتماعی باید فرانشیز نیز پرداخت کند، اما درمان بیمهشدۀ اختیاری مثل دورهای که بیمۀ اجباری بوده، در مرکز درمانی تأمین اجتماعی بدون اخذ فرانشیز و رایگان خواهد بود.
به علت فوت پدرم که 18 سال سابقۀ بیمۀ اختیاری و اجباری دارد، چون دو سال نیز سابقۀ دولتی خود را به سازمان انتقال داده و بعد از تقسیط مابهالتفاوت آن، کلیۀ اقساط را پرداخت کرده است، آیا برای برقراری مستمری بازماندگان دو سال سابقه انتقالی نیز به سابقۀ پرداخت حق بیمه تأمین اجتماعی افزوده میشود تا بازماندگان از مستمری بیشتری برخوردار شوند؟
بله، سوابق منتقله از سایر صندوقهای بیمه و بازنشستگی به صندوق تأمین اجتماعی در احراز شرایط، همچنین میزان مستمری بازماندگان مؤثر است.
