گاهی برای ساختن آینده، کافی است چند گام به سمت کودکان و نوجوانانی برداریم، برایشان برنامه ریزی کنیم و آن گاه مطمئن شویم که آنان آینده سازان این مرز و بوم خواهند شد. در همین راستا و با اجرای طرح ملی گردشگری علمی دانش‌آموزی با محوریت آشنایی دانش‌آموزان با مفاهیم و کارکردهای تأمین اجتماعی، هرسال بیش از ۳۰ هزار نفر از دانش‌آموزان دختر و پسر مدارس استانهای سراسر کشور، میهمان واحدهای اجرایی تأمین اجتماعی خواهند شد؛ طرحی فرهنگی و آموزشی که با ابتکار، هدایت و راهبری اداره کل امور استان‌ها، فرصتی متفاوت برای آشنایی نسل آینده با یکی از مهم‌ترین نهادهای اجتماعی کشور فراهم کرده است.

این بار، دانش‌آموزان نه پشت نیمکت‌های مدرسه، بلکه در فضای واقعی خدمت‌رسانی تأمین اجتماعی حاضر می‌شوند تا آنچه را که شاید پیش از این فقط در قالب چند واژه شنیده بودند، از نزدیک ببینند و لمس کنند.

هر شعبه؛ کلاس درسی متفاوت
یکی از قالب‌های اجرای طرح ملی گردشگری علمی دانش‌آموزی، بازدید دانش‌آموزان از شعب تأمین اجتماعی و آشنایی آنان با مفاهیم، مأموریت‌ها و کارکردهای این سازمان است. در جریان این بازدیدها، دانش‌آموزان ابتدا از واحدهای مختلف شعبه دیدن می‌کنند و با فرآیند خدمت‌رسانی، نحوه فعالیت همکاران بیمه‌ای و چگونگی پاسخگویی آنان به مراجعه‌کنندگان آشنا می‌شوند.

دیدن فضای واقعی یک شعبه، مشاهده ارتباط کارکنان با مردم و آشنایی با فرآیندهایی که هر روز برای ارائه خدمت به بیمه‌شدگان، مستمری‌بگیران و کارفرمایان انجام می‌شود، برای بسیاری از دانش‌آموزان تجربه‌ای تازه و متفاوت است. شاید تا پیش از این، «تأمین اجتماعی» برای آنان تنها نام یک سازمان بود؛ اما در این بازدیدها، این نام به چهره‌هایی انسانی، میزهای خدمت، گفت‌وگوها و داستان زندگی میلیون‌ها انسان پیوند می‌خورد.

یک بروشور یک نگاه تازه
در ادامه این برنامه، بسته‌های فرهنگی متناسب با سن و روحیه دانش‌آموزان در اختیار آنان قرار می‌گیرد؛ بسته‌هایی که دربرگیرنده بروشورها و مطالب آموزشی درباره قوانین و مفاهیم بیمه‌ای، تاریخچه تأمین اجتماعی، مأموریت‌ها و کارکردهای سازمان و مزایای بیمه‌پردازی است. روسای شعب، معاونان و مسئولان واحدها نیز با حضور در جمع دانش‌آموزان، درباره نقش تأمین اجتماعی در زندگی افراد، ضرورت برخورداری از پوشش بیمه‌ای و اهمیت آینده‌نگری در دوران نوجوانی با آنان گفت‌وگو می‌کنند.

در این گفت‌وگوها تلاش می‌شود دانش‌آموزان با تنوع پوشش‌های بیمه‌ای برای گروه‌های مختلف جامعه نیز آشنا شوند؛ از جمله طرح بیمه فراگیر خانواده ایرانی، بیمه زنان خانه‌دار و دختران، بیمه دانشجویان، بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، بیمه اختیاری و بیمه اجباری و بیمه های خاص تامین اجتماعی.هدف این است که دانش‌آموز امروز، وقتی فردا وارد دانشگاه یا بازار کار شد، بداند انتخاب و برخورداری از پوشش بیمه‌ای، بخشی از برنامه‌ریزی برای آینده او و خانواده‌اش است.

دانش‌آموزانی که امروز وارد شعب تأمین اجتماعی می‌شوند، همان نسلی هستند که فردا وارد دانشگاه، بازار کار، خانواده و جامعه خواهند شد. آنان ممکن است روزی کارگر، کارفرما، پزشک، معلم، مهندس، پژوهشگر یا مدیر باشند؛ اما در هر جایگاهی که قرار بگیرند، با مفهوم تأمین اجتماعی و حمایت‌های بیمه‌ای آن مواجه خواهند شد.از همین رو، آشنایی با تأمین اجتماعی نباید به سال‌های اشتغال و بزرگسالی موکول شود. آگاهی از حقوق بیمه‌ای و اجتماعی به عنوان یک حق شهروندی می‌تواند از همان سال‌های نوجوانی آغاز شود.این طرح در حقیقت تلاش می‌کند مفاهیم مهمی همچون بیمه، حمایت اجتماعی، بازنشستگی، درمان، حمایت از نیروی کار و مسئولیت اجتماعی را به زبان نسل نوجوان روایت کند؛ زبانی ساده، ملموس و نزدیک به زندگی روزمره.

طراحی دو مسیر برای رسیدن به یک هدف
طرح بازدیدهای دانش‌آموزی از دو مسیر دنبال می‌شود. در مسیر نخست، کارشناسان تأمین اجتماعی با حضور در مدارس، در کلاس‌های درس با دانش‌آموزان گفت‌وگو کرده و مفاهیم و کارکردهای تأمین اجتماعی را متناسب با گروه سنی آنان تشریح می‌کنند.در مسیر دوم، دانش‌آموزان به شعب و واحدهای اجرایی تأمین اجتماعی می‌آیند و آنچه را درباره سازمان شنیده‌اند، از نزدیک مشاهده می‌کنند.ترکیب این دو تجربه، یعنی شنیدن در مدرسه و دیدن در شعبه، می‌تواند تصویری واقعی‌تر و ماندگارتر از تأمین اجتماعی در ذهن دانش‌آموزان ایجاد کند.

وقتی بازدیداز شعبه تامین اجتماعی خاطره می‌شود
برای جذاب‌تر شدن این تجربه، مسابقه‌های فرهنگی و آموزشی نیز در چارچوب طرح پیش‌بینی شده است و به تعدادی از دانش‌آموزانی که در این مسابقه‌ها موفق شوند، هدایایی اهدا خواهد شد. همچنین دانش‌آموزان شرکت‌کننده در این طرح تحت پوشش بیمه حوادث قرارمی‌گیرند؛ اقدامی که خود، نمادی کوچک اما معنادار از همان مفهومی است که قرار است دانش‌آموزان با آن آشنا شوند: حمایت و تأمین آرامش در برابر حوادث و دشواری‌های زندگی.شاید یک روز، سال‌ها بعد، یکی از همین دانش‌آموزان که امروز با کنجکاوی وارد یک شعبه شده است، در نخستین روز کاری خود به یاد بیاورد که سال‌ها پیش، در دوران مدرسه، برای نخستین بار درباره بیمه و تأمین اجتماعی شنیده و از نزدیک با یک شعبه آشنا شده بود.شاید همان خاطره، نخستین جرقه آگاهی بیمه‌ای او بوده باشد.ممکن است یک دانش‌آموز در پایان بازدید تنها یک سؤال بپرسد:«اگر روزی کار کنم، تأمین اجتماعی چه کمکی به من می‌کند؟»همین سؤال ساده می‌تواند آغاز یک شناخت بزرگ باشد.شاید ارزش واقعی این طرح نیز همین باشد؛ اینکه یک مفهوم اداری و سازمانی، در ذهن یک نوجوان به یک مفهوم انسانی تبدیل شود؛ مفهومی درباره آینده، امنیت، حمایت و حق برخورداری از زندگی شایسته.طرح ملی گردشگری علمی دانش‌آموزی و بازدید از شعب تأمین اجتماعی، تنها برنامه‌ای برای بازدید از یک محیط اداری نیست؛ پل ارتباطی میان امروز دانش‌آموزان و فردای اجتماعی آنان است.در این طرح نسل آینده امروز مهمان تأمین اجتماعی است؛تا فردا، آگاه‌تر، مسئولانه‌تر و مطمئن‌تر، آینده خود را بسازد.

چگونه دانش آموزان را با تأمین اجتماعی آشنا کنیم؟