یک پژوهشگر

برخی کودکان زباله‌گرد، آرزوی مرگ دارند

عضو جمعیت امداد دانشجویی مردمی امام علی (ع) با تاکید بر نظام‌یافتگی مافیای زباله‌گردی در کشور عنوان کرد: زباله‌گردی اتفاقی نیست و کاملا سازمان‌یافته، کودکان را استثمار کرده. بسیار دردناک است که کودکی، از سر نیاز در این زنجیره قرار می‌گیرد و مستأصل و به یغما رفته، مرگ را آرزو می‌کند.

مهین داوری

تامین 24 / سوسن مازیارفر، عضو تیم شناسایی جمعیت امداد دانشجویی مردمی امام علی (ع) در گفت‌و‌گو با «تامین 24»، سوختن دو کودک زباله‌گرد در مرکز بازیافت را بهانه‌ای برای اجرای طرح «کعبه کریمان» با محوریت جمع‌آوری آرزوهای کودکان زباله‌گرد در سال 1396 خواند و گفت: احد و صمد 8 و 9 ساله در میانه دی ماه 1395 بر اثر شعله‌وری بخاری در مرکز بازیافت سوختند و این واقعه دردناک، جمعیت امام علی (ع) را بر آن داشت که در راستای اجرای این طرح، جمع‌آوری آرزوهای کودکانی که برای تامین معاش خانواده خود مجبور به زباله‌گردی شده‌اند را اجرایی کند.

 

همخانگی با موش‌ها و حشرات موذی

مازیارفر در گفت‌و‌گو با «تامین 24»، شناسایی کودکان زباله‌گرد را فرایندی بسیار سخت خواند و ادامه داد: تلاش شد که قدمی فراگیرتر و موثرتر در مسیر شناخت، تحلیل و معرفی معضل یادشده برداریم که این موضوع نیازمند ورود به مراکز تفکیک زباله و گفت‌و‌گوی میدانی با این کودکان بود. ورود به مراکز اما بسیار دشوار بود و به محض ورود متوجه شدیم که تعداد این کودکان بسیار زیاد است و موفق به تکمیل فرم مشخصات 700 کودک شدیم.

وی در توصیف وضعیت این کودکان در مراکز تفکیک زباله بیان کرد: کودکانی که در سطح شهر و مراکز تفکیک مشغول جمع آوری و تفکیک زباله هستند، در شرایط فاجعه‌بار و ناسالم بهداشتی بدون دستکش و لباس مخصوص، کار می‌کنند؛ اغلب از تحصیل و آموزش محروم هستند و نزدیک 52 درصد آنها در همان مراکز تفکیک زباله زندگی می‌کنند؛ همانجا که موش و جانوران موذی و بیمارهای خطرناک در آن فراوان است، غذا می‌خورند و می‌خوابند.

 

ساعات کار طولانی

مازیارفر گفت: بچه‌ها معمولا از 12 ظهر تا 3 بامداد مشغول جمع‌آوری زباله در سطح شهر هستند. میانگین ساعت کاری این کودکان، البته بیش از 10 ساعت است و حتی تا 20 ساعت هم اتفاق می‌افتد. کودکی چهارساله، کوچکترین زباله‌گرد ثبت شده ما است. گرچه تعداد دختران به نسبت پسرها کمتر است، اما آمار آنها هم تامل برانگیز بود، کودکان تمام درآمد خود را برای خانواده می‌فرستند اما در بعضی گاراژها که به آنها غذا می‌دادند، حدود 100 هزار تومان برای هزینه‌های آنها صرف می‌شود. 

 

زباله‌گرد نداریم!

این پژوهشگر با تصریح بر اینکه اوایل برخی از سازمان‌ها و ارگان‌ها وجود کودک زباله‌گرد را انکار می‌کردند، گفت: اوایل برخی سازمان‌ها و ارگان‌ها اصرار داشتند که در کشور، کودک زباله‌گرد نداریم! آنها معتقد بودند که این کودکان با مراجعه به سطل‌های زباله، ضایعات را سرقت می‌کنند و سپس می‌فروشند و این موضوع به ما ربطی ندارد!

مازیارفر یادآور شد: یکسال پس از انجام این تحقیق و برای اثبات وجود این معضل، تمام مسئولان مرتبط با آسیب‌های اجتماعی را برای بازدید از این مراکز همراهی کردیم و در نهایت کارگروه ساماندهی کودکان زباله‌گرد تشکیل و مصوبات و تقسیم وظایفی هم انجام شد؛ اگرچه در حال حاضر مسئولان اذعان نمی‌کنند که بی‌خبرند و به‌عنوان یک آسیب آن را پذیرفته‌اند؛ اما باعث تاسف است که برخی از این موضوع در آستانه انتخابات استفاده ابزاری می‌کنند و پس از آن، دوباره به فراموشی سپرده می‌شود.

 

 استثماری سازمان‌یافته

وی جمع‌آوری و تفکیک زباله در کشور را فرایندی کاملا سازمان یافته خواند و افزود: زباله‌گردی به این شیوه، کاملا سازمان یافته است و اصلا تصادفی نیست. نتیجه تحقیقات ما نشان داده که برخی پیمانکاران شهرداری مستقیما از این کودکان برای جمع‌آوری زباله از سطح شهر استفاده می‌کنند. در روش دیگر نیز پیمانکار به سراغ گاراژهای تفکیک زباله می‌رود و به ازای هر کودک، در آن سال 800 هزار تومان و در آخرین آمار یک میلیون و 200 هزار تومان دریافت می‌کرد تا کودکان اجازه داشته باشند در منطقه‌ای که مثلا فلان پیمانکار برنده مزایده آن است، زباله‌ها را جمع‌آوری کنند. ممکن است این مبلغ را خود کودکان یا مسئول گاراژ پرداخت کند.  

مازیارفر با تاکید بر اینکه در شیوه حاضر پول‌های کلانی از جمع‌آوری و تفکیک زباله جابه‌جا می‌شود، ادامه داد: کودکان زباله‌های جمع‌آوری شده را براساس وزنی که دارند، به پیمانکار در کارگاه تفکیک زباله می‌فروشند. کودک 7 تا 8 ساله حداقل روزی 60 کیلو زباله جمع می‌کند؛ پیمانکار این زباله‌ها را بین کیلویی 500 تا 800 تومان از آنها می‌خرد و در مقابل نیز خودش زباله‌ها را کیلویی 3 تا 4 هزار تومان به کارگاه‌های بازیافت می‌فروشد و این یعنی استثمار و ظلم مضاعف به کودک.  

کودک 7 تا 8 ساله حداقل روزی 60 کیلو زباله جمع می‌کند؛ پیمانکار این زباله‌ها را بین کیلویی 500 تا 800 تومان از آنها می‌خرد و در مقابل نیز خودش زباله‌ها را کیلویی 3 تا 4 هزار تومان به کارگاه‌های بازیافت می‌فروشد و این یعنی استثمار و ظلم مضاعف به کودک

وی تصریح کرد: کارگاه‌های تفکیک زباله قبلا بیشتر خارج تهران بودند، اما در حال حاضر در کارگاه تفکیک رسمی زباله شهرداری، تعداد زیادی از کودکان مشغول به کار هستند! البته به محض ورود به این کارگاه‌ها، کودکان را پنهان می‌کنند و امروز که تعداد این کودکان چندین و چند برابر شده، هشدار داده‌اند که هرگز کسی به گاراژها راه داده نشود!

مازیارفر ادامه داد: تا زمانی که بتوان در فضایی مافیایی و به این شیوه از زباله کسب درآمد کرد، این مساله حل نمی‌شود چراکه به‌راحتی نمی‌توانند از ارقام آن چشم‌پوشی کنند.

 

شیوه جمع‌آوری و تفکیک زباله دور از شأن انسان است

این عضو جمعیت دانشجویی امام علی (ع) با تصریح بر اینکه نهادهای مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد مخالف سرسخت جمع‌آوری و تفکیک زباله به این شیوه هستند، گفت: جمعیت امام علی (ع) بارها و بارها درخواست کرده که مکانیسمی تعریف شود تا نتوان از زباله به این شیوه کسب درآمد کرد. رفتار متمدنانه و حفظ شأن انسان ایجاب می‌کند که فرایند جمع‌آوری، تفکیک و بازیافت زباله به سمت دیگری غیر از استثمار کودکان هدایت شود تا دیگر شاهد ظلم به انسان نباشیم و درآمد حاصل از این طلای کثیف برای توسعه و آبادانی کشور هزینه شود.

 

مکانیزه شدن جمع‌آوری و بازیافت زباله نیازمند سیاستگذاری کلان 

وی تصریح کرد: سیاستگذاری‌ها باید از بالا اتفاق بیفتد. سیاست ابلاغی در رأس تصمیم‌گیری‌ها در این حوزه می‌تواند زنجیره به‌هم‌بافته مافیای شکل گرفته را درهم بشکند؛ به ما خبر رسیده که شهرداری یکی از شهرهای استان‌های شمالی قصد این را داشت که جمع‌آوری زباله را در آن شهر مکانیزه کند، اما تهدیدهای بی‌شمار اجازه این کار را نداد. استارت‌آپ‌های تفکیک زباله نیز باخریده نشدن زباله‌های جمع‌آوری شده مواجه هستند که این تهدید جدی و قابل تاملی است.

 

نقش صداوسیما در نهادینه کردن فرهنگ تفکیک زباله

مازیارفر با تاکید برنقش صداوسیما در نهادینه کردن فرهنگ تفکیک زباله در جامعه افزود: کمترین کار این است که صدا و سیما، کلیپ و برنامه‌های آموزشی تفکیک زباله را تولید و پخش کند. اینکه چرا تاکنون به صورت جدی به این موضوع پرداخته نشده، جای سوال دارد. اقدامات خلاقانه‌ای از جمله شارژ کارت بلیت مترو و اتوبوس در مقابل تحویل زباله‌های تفکیک شده می‌تواند مردم را با رغبت بیشتری با سیاست‌های تفکیک مکانیزه زباله همراه کرد.  

 

زندگی‌هایی به رنگ مرگ

وی با مروری بر آرزوهای کودکان زباله‌گرد اظهار کرد: آرزوی‌های زیادی جمع کردیم اما برخی هیچ خواسته و آرزویی نداشتند. بیشترین آرزوی این کودکان، تحصیل بود. برخی آرزو داشتند که در حین زباله‌گردی از نگاه عابران در امان باشند. خیلی رنج آور است که برخی  کودکان آرزو دارند که یک نفر باشد با آنها صحبت کند یا زودتر مرگ را در آغوش بکشند! مسئول این زندگی‌های به رنگ مرگ و آرزوهای برباد رفته کیست؟ خدا می‌داند!

 

جمع‌آوری زباله‌ها در مافیای نظام یافته

با این وجود، معاون امور اجتماعی سازمان پسماند شهرداری تهران معتقد است که کودکان زباله‌گرد زیرنظر نیروهای پیمانکار شهرداری فعالیت نمی‌کنند و یک مافیای نظام‌یافته مدیریت آنها را برعده دارد.

شهرام فیروزی می‌گوید: این افراد زمانی کارگران خود را برای زباله‌گردی به سطح شهر می‌فرستند که شیفت پیمانکاران رسمی شهرداری تمام‌شده و معمولا بعد از ساعت 8 شب و صبح زود به جمع‌آوری زباله می‌پردازند.

به گفته وی براساس قراردادهایی که شهرداری با پیمانکاران منعقد می‌کند، به کار‌گیری کودکان زیر 18سال و افراد بالای 60 سال برای خدمات رسانی ممنوع است و درصورت مشاهده با پیمانکار متخلف برخورد می‌شود.

کودکان زباله‌گرد زیرنظر نیروهای پیمانکار شهرداری فعالیت نمی‌کنند و یک مافیای نظام‌یافته مدیریت آنها را برعهده دارد

فیروزی گفت:‌ در موارد جمع‌آوری زباله‌ها با مافیای نظام‌یافته‌ای روبه‌رو هستیم که در برخی موارد حتی ماشین‌های جمع‌آوری زباله‌های خشک شهرداری را هم شبیه‌سازی‌ می‌کنند و از این طریق و البته به‌صورت غیرقانونی اقدام به جمع‌آوری زباله می‌کنند.

وی در گفت‌وگو با همشهری درخصوص پرداخت نکردن حقوق به افرادی که زباله جمع می‌کنند و یا پیمانکاران جمع‌آوری زباله که با شهرداری قرارداد دارند هم گفت: پیمانکاران موظفند شماره حساب کارگران تحت فرمان خود را به شهرداری تحویل داده و زمان واریز حقوق نیز کاملا مشخص است و اگر پیمانکاری در این زمینه تخلف کند با وی برخورد می‌شود.

باتوجه به سخنان معاون امور اجتماعی سازمان پسماند شهرداری تهران این سؤال مطرح می‌شود که آیا بهتر نیست برای یک‌بار هم که شده با مافیایی که در سطح شهر اقدام به جمع‌آوری زباله و سوءاستفاده از کودکان برای زباله‌گردی می‌کنند، از سوی سازمان‌های مسئول (شهرداری، نیروی انتظامی و...) برخورد قانونی صورت گیرد و برای همیشه به زباله گردی کودکان پایان داده شود؟ آیا بهتر نیست آنها که برای مخارج زندگی مجبور هستند بار زباله ساکنان شهر را به دوش بکشند، مورد حمایت دستگاه‌ها و نهادهایی همچون بهزیستی و ... قرار گیرند؟


به صفحه اینستاگرام تامین 24 بپیوندید


ارسال نظر

captcha