یادداشتی از کیوان مرتضوی

چالش‌ها و راهکارهای تقویت قانون بیمه بیکاری

در حقوق بنیادین کار و حمایت‌های تامین‌اجتماعی گفته می‌شود همه شهروندان باید از امکان اشتغال و به‌تبع آن، از حمایت‌های قبل از اشتغال، حین اشتغال و پس از اشتغال برخوردار باشند و این اهداف با راهبردهای پیشگیرانه، ترویجی، حمایتی و انتقالی محقق می‌شود.

تامین 24 / طبیعی است که توجه به مسئله کار و اشتغال، یکی از مهم‌ترین وظایف دولت‌هاست که محصول آن، رشد اقتصادی و رونق تولید است و دقیقا به همین منظور نیز در سیاست‌های کلی اشتغال سند ملی کار شایسته، بر اشتغال مولد تاکید ویژه شده است. همچنین برقراری حمایت‌های موثر از بیکاران برای افزایش توانمندی آن‌ها در جهت دسترسی به اشتغال پایدار و کاهش نرخ بیکاری که نوعی حمایت‌ اجتماعی از بیکاران قلمداد می‌شود، در این سند در نظر گرفته شده است.

 حقیقت این است که صندوق بیمه بیکاری ضمن اینکه از الزامات نظام‌های اقتصادی است، در زمره یکی از مهم‌ترین حمایت‌های نظامات اجتماعی و رفاهی نیز قرار دارد که با برقراری تور اجتماعی ایمنی، آسیب‌های اجتماعی ناشی از بیکاری، رکود، جابه‌جایی نیروی کار و... را کاهش می‌دهد. بی‌تردید وجود صندوق بیمه‌ بیکاری قوی و مطمئن سبب می‌شود افزون بر تسهیل در بازسازی بنگاه‌های اقتصادی در مواقع اضطرار، کارگران در دوران گذار از شغلی به شغل دیگر از چتر حمایتی منتفع شوند و در موقعیت‌های عارضی نیز بتوانند با توسعه قابلیت‌های فنی‌وحرفه‌ای و اخذ مهارت‌های جدید، شغل مناسب خود را پیدا کنند. با وجود این، صندوق بیمه بیکاری در کشور به این دلیل که مکانیزم‌های بازار کار دستخوش دگرگونی‌های متعدد شده و مشاغل ثبات ندارند، با ناپایداری مالی روبه‌رو شده است.

مشکلات اقتصادی واحدهای خدماتی و تولیدی و افزایش تعداد بیکاران، تدوین و اجرای برخی قوانین مشکل‌زا، محدود بودن درآمدهای صندوق بیمه بیکاری به سه‌درصد حق‌بیمه، تضمین پرداخت حداقل مقرری برابر با حداقل حقوق و تناسب نداشتن میزان سابقه حق‌بیمه با مدت استفاده از مقرری، اجرایی‌نشدن طرح‌های اشتغال مجدد، پرداخت نکردن حق‌بیمه واقعی از طرف برخی کارفرمایان، افراط و تفریط در اجرای قانون بیمه بیکاری، خروج کُند مقرری‌بگیران از صندوق، سلیقه‌ای عمل کردن در اجرای قانون و... مواردی‌ هستند که ناپایداری صندوق بیمه بیکاری را تشدید کرده‌اند، بنابراین اهم چالش‌های اصلی صندوق بیمه بیکاری در سه دسته مشکلات قانونی، اجرایی و مدیریتی خلاصه می‌شود. حمایت‌های فراتر از توان صندوق با وجود محدود و ثابت‌بودن درآمدها، استفاده از صندوق برای سرپوش نهادن بر مشکلات اقتصادی و مدیریتی واحدهای ورشکسته و در حال تعطیلی، بالابودن مدت زمان پرداخت مقرری بیمه بیکاری نازل بودن حداقل سابقه برای دریافت بیمه بیکاری و بلاتکلیف رهاشدن صندوق در مواقع کسری منابع نسبت به مصارف، از مشکلات قانونی صندوق بیمه بیکاری هستند. در بحث مشکلات مدیریتی، اجرای مشترک قانون و موازی‌کاری‌های گسترده و افراط و تفریط در اجرای قانون خروج کُند مقرری‌بگیران از صندق بیمه بیکاری از دیگر چالش‌های این صندوق هستند. به‌طوری که بیش از 70درصد مقرری‌بگیران، پس از اتمام دوره دریافت مقرری، از جرگه مشمولان خارج یا مشمول استفاده از مستمری تامین‌اجتماعی می‌شوند. به دلیل نبود سیستم کاریابی فعال و اشتغال افراد بدون اطلاع ادارات کار و کنترل‌های پایین، امکان سوءاستفاده از قانون فراهم شده است. این بدان معناست که از هم‌اکنون باید برای تعادل‌بخشی مجدد به صندوق چاره‌اندیشی شود.در این زمینه برای مقابله با چالش‌های صندوق می‌توان چند پیشنهاد ارائه کرد: اصلاح قانون بیمه بیکاری (افزایش حق‌بیمه‌ها، کاهش سقف پرداخت، کنترل و بازگشت به کار کارگران در طرح‌های تغییر ساختار)، اجرای صحیح قانون بیمه بیکاری (کنترل و مانیتورینگ مقرری‌بگیران از نظر اشتغال، اجرای صحیح قانون)، رفع مشکلات مدیریتی (واگذاری صندوق بیمه بیکاری به یک مدیریت واحد) سه راهکار مشخصی هستند که پرداختن به آن‌ها، آینده روشن‌تری برای صندوق و مقرری‌بگیران آن رقم خواهد زد.

 

نویسنده : کیوان مرتضوی؛ کارشناس تامین‌اجتماعی

منبع: آتیه نو

 


ارسال نظر

captcha