راهکارهای حمایت از تولید به روایت نمایندگان

متغیرهای سخت معادله تولید

سال 97 از سوی رهبر معظم انقلاب با عنوان سال «حمایت از کالای ایرانی» نام‌گذاری شده است. کارشناسان و صاحب‌نظران اقتصادی هم بر این اعتقاد هستند که در شرایط فعلی، فراهم‌شدن زمینه حمایت از کالای ایرانی و تقویت تولید داخلی از جمله ضرورت‎های انکارناپذیر اقتصادی است.

تامین 24 / به‌عنوان مثال، همین التهابهای بازار ارز را میتوان از این منظر مورد توجه قرار داد، به‌طوری که کارشناسان بر این باورند اگر تولید ثروت و فعالیت‌های مولد رونق بگیرد، این تکانههای ارزی که عمدتا هم دلیل غیراقتصادی دارد، نمیتواند در این حد بازار و اقتصاد و اجتماع کشور را تحت‌تاثیر قرار دهد. از سوی دیگر، در شرایط فعلی یکی از مهمترین اولویت‌ها و نیازهای کشور، اشتغال‌زایی است و بر کسی پوشیده نیست که رفع بیکاری در گرو افزایش تولید داخلی است. از سوی دیگر، نهادهایی مانند سازمان تامین‌اجتماعی و جامعه کارگری به‌شدت وابسته به تقویت توان تولید داخلی هستند و قاعدتا حمایت از  کالاهای ایرانی، یکی از ابزارهای مهم تقویت تولید داخلی است و این نهادها هم منتفعان بزرگ تحقق این سیاست هستند. اما برای موفقیت در تحقق شعار حمایت از کالای ایرانی به باور کارشناسان اقتصادی، الزماتی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد.

 

حمایت از تولید داخلی چگونه میسر می‌شود؟

 کارشناسان بر این باورند برای تحقق این شعار باید ملاحظاتی مانند افزایش کیفیت تولیدات داخلی، مبارزه با قاچاق، کاهش نرخ سود تسهیلات و... مدنظر قرار گیرد و تحقق این شعار نیازمند اقداماتی اساسی در این حوزههاست. 

 محمود بهمنی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه برای رقابت با کالای خارجی، باید قیمت تمام‌‌شده کالای تولیدی داخلی کاهش پیدا کند به «آتیه نو» میگوید: «با ارائه تسهیلات با سود 18 تا 24 درصد به تولیدکنندگان و افزایش قیمت تمام‌‌شده، نمی‌توان انتظار داشت کالای داخلی از لحاظ قیمت با کالاهای وارداتی رقابت کند، بنابراین ضروری است با ارائه تسهیلات با نرخ پایین، امکانات را برای تولیدکننده فراهم کنیم تا با تولید کالای باکیفیت، تقاضا برای خرید کالای داخلی افزایش پیدا کند.»

این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه وزارت صنعت، معدن و تجارت باید برای نظارت بر صنعت، وارد عرصه شود، می‌گوید: «عواملی مانند افزایش نرخ ارز و سود بالای تسهیلات، قیمت تمام‌‌شده کالا را بالا و توان رقابتی را از بین می‌برد، بنابراین با حمایت از تولید و نظارت دستگاه‌های ذی‌ربط می‌توان قیمت تمام‌‌شده کالا را پایین آورد تا قدرت رقابت‌‌پذیری با کالای خارجی بالا رود.»

بهمنی راهکار اصلی حمایت از کالای داخلی را مبارزه با قاچاق کالا عنوان می‌کند و میگوید: «قاچاق کالا عاملی است که کالای خارجی بدون پرداخت هزینه‌های گمرکی و سود بازرگانی با قیمت بسیار پایین وارد عرصه رقابت با کالای داخلی می‌شود. قطعاً کالای قاچاق با تعرفه گمرکی صفر به‌راحتی با کالای داخلی رقابت می‌کند و متقاضی، کالای ارزان‌تر باکیفیت بالاتر می‌خرد. در نتیجه تولید ملی صدمه خواهد دید.»به باور اکثر کارشناسان برای حمایت از کالای ایرانی باید بخش عرضه و تقاضا را توأمان دید. همچنین در  بخش تولید باید کنترل صورت گیرد تا با ارائه کالای باکیفیت از ورود کالای خارجی جلوگیری شود که مصداق این مسئله تنها کالا نیست، بلکه خدمات نیز به همین صورت است و باید صادرات‌محور باشد.

 

تولید صادرات‌محور برگ برنده

عده‌ای از کارشناسان هم بر این باورند که برای تحقق شعار حمایت از تولید داخلی، یکی از مهمترین نکاتی که باید موردتوجه سیاست‌گذاران در این عرصه قرار گیرد، اهمیت دادن به تولید صادرات‌‌محور است. به باور این کارشناسان، تولید با این منطق میتواند مشکل کیفیت پایین و قیمت تمام‌شده بالا را حل کند و در چنین شرایطی قاعدتا مردم هم تمایل به خرید کالاهای تولیدشده داخلی پیدا خواهند کرد.

در همین حال، عزت‌الله یوسفیان‌ملا، عضو کمیسیون برنامه‌ و بودجه مجلس با بیان اینکه یکی از اقدامات مهمی که برای تحقق این شعار مهم باید در دستورکار همه دستگاههای سیاست‌گذار قرار گیرد، حرکت به سمت تولید صادرات‌محور به معنای تولید ارزان، با کیفیت بالاست، به «آتیه نو» میگوید: «کشورهای پیشگام در عرصه صنعت و اقتصاد علاوه بر خوداتکایی و تأمین نیاز بازار داخلی، به امر صادرات نیز مبادرت می‌کنند. در کشور ما نیز باید فرهنگ استفاده از کالای داخلی نهادینه شود. متاسفانه در ایران این فرهنگ رواج پیدا کرده که هر کالای خارجی باکیفیت و هر کالای داخلی بدون کیفیت و مرغوبیت است و این فرهنگ غلط، اقتصاد کشور را نابود می‌کند. ما باید بگوییم کشور ما قادر است و می‌تواند و تاکنون نیز توانسته بهترین را تولید کند و بهتر از این هم تولید خواهد کرد. برای رسیدن به این مهم باید در فن‌آوری و دانش با دانشگاه‌ها و مراکز تولیدی ارتباط تنگاتنگی برقرار کرد.»

این عضو ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی با بیان اینکه برای رقابت‌پذیرکردن کالای ایرانی، یکی از اقدمات، مبارزه با فساد است، میگوید: «در این خصوص نظارت دستگاه‌های دولتی، بالابردن کیفیت کالاها و حمایت مالی از تولیدکننده حائز اهمیت است.»

 

حمایت از تولید داخلی، رمز توسعه پایدار

احمد انارکی محمدی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس هم عدم توجه به تولید داخلی را پاشنه‌آشیل  اقتصاد کشور عنوان میکند و به «آتیه نو» می‌گوید: «تولید داخل عاملی برای ایجاد اشتغال، توسعه پایدار و رفع مشکلات کنونی کشور است.»

وی راهکار حمایت از کالای ایرانی را بسیج عمومی می‌داند و میگوید: «علاوه بر سه قوه، مردم نیز در حمایت از تولید داخلی مؤثر هستند. همچنین پارلمان‌های بخش‌خصوصی، اتاق بازرگانی، اتاق تعاون، اصناف و شوراها در بخش‌های مربوط به خود می‌توانند یاری کنند. به‌عنوان‌ مثال، مجلس  با حذف قوانین مزاحم یا اصلاح آن می‌تواند گام مؤثری در این زمینه بردارد.» انارکی  می‌گوید: «سال‌هاست که از قانون ارزش‌‌افزوده موقتی استفاده می‌کنیم. در حال حاضر در بسیاری موارد، مالیات بر ارزش‌‌افزوده به تولید اختصاص داده می‌شود که اگر بخواهیم مانند سایر کشورها درست عمل کنیم این مالیات باید به کالای نهایی و هدف تعلق بگیرد و این امر در مجلس در حال پیگیری است. یا در بحث بانک‌ها باید گفت قوانین بانکداری اسلامی از سال 62 که به‌‌صورت آزمایشی و پنج‌ ساله بوده تغییری نکرده و امروز ما به‌دنبال آن هستیم که قانون بانکداری اسلامی را تکمیل کنیم.» این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس تصریح کرد: «همچنین تعرفه‌ها در کالای بازرگانی و قاچاق معضلاتی ایجاد می‌کند که هم‌زمان دست دولت و مجلس را می‌بندد. با ارائه تسهیلات ارزان‌قیمت به تولیدکنندگان و حمایت از آن‌ها، قطعا در تولید باکیفیت و رقابت‌پذیر می‌توانیم تولیداتی داشته باشیم که عامل ترغیب مردم به خرید کالای ایرانی شود. البته این‌گونه نباید باشد که درِ کشور را به روی واردات ببندیم، بلکه باید مردم را تشویق کنیم بین کالاها، کالای خوب و باکیفیت ایرانی بخرند.»

 

اضلاع موثر در حمایت از کالای ایرانی

کارشناسان معتقدند اضلاع مختلفی در حمایت از کالای ایرانی موثر هستند و هر کدام از این اضلاع باید نقش خود را به‌خوبی بازی کنند تا مسیر حمایت از کالای ایرانی را شاهد باشیم. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، یکی از مهم‏ترین اضلاع این حمایت، تقاضای موثر داخلی است. به‌طور کلی در این حوزه مردم نقش اساسی برعهده دارند و انتظار این است که تقاضای موثر داخلی بیشتر به سمت خرید کالای داخلی سوق داده شود. خرید کالاهای داخلی از سوی نهادها و دستگاههای مختلف را هم میتوان در همین حوزه دسته‌بندی کرد.

ضلع دوم موثر در این حوزه به اعتقاد کارشناسان، تولیدکنندگان هستند. تولیدکنندگان باید با نوسازی و تحول در شیوههای تولید و معرفی کالاهای خود، زمینه استفاده مردم از کالاهای داخلی را فراهم کنند و ضلع موثر دیگر در این تئوری، حاکمیت است. به این معنی که دولت و سایر نهادهای تصمیم‌ساز باید با اخذ تصمیمات و سیاست‌گذاریهای اصولی، زمینه تقویت توان تولید داخلی و افزایش کیفیت را فراهم کنند. حمیدرضا فولادگر، رئیس کمیسیون حمایت از تولید ملی در مجلس در این‌باره می‌گوید: «همه با هم باید برای ایجاد فضای مناسب کسب‌وکار در کشور حرکت کنند و عزم ملی سبب ایجاد اشتغال و کاهش تورم  می‌شود.»

فولادگر درباره اصطلاح امضاهای طلایی و استفاده از رانت می‌گوید: «برای از بین بردن این موضوع، طرحی در مجلس تصویب شده که واردات کالاهایی که در داخل تولید می‌شوند حتی به‌صورت محدود، ممنوع شود که به‌دنبال اجرای دقیق آن هستیم. بحث رقابت‌پذیری را قبول داریم، ولی باید شرایط رکودی را در نظر داشت و با توجه به این شرایط باید یک‌سری حمایت‌ها را اعمال کنیم تا صنایع وضعیت مناسب پیدا کنند. در تمام دنیا این حمایت‌ها انجام می‌گیرد.»

به هر حال کارشناسان معتقدند، دو عامل اساسی قیمت و کیفیت، تعیین‌کننده میزان فروش محصولات هستند و باید در این بخش‌ها  اعتماد مصرف‌کننده را جلب کرد. برای مثال، در صنعت لبنیات شاهد هستیم با ایجاد رقابت، نسبتا این اتفاق رخ داده است.  مجلس و دولت در برنامه‌های تدوینی برای حمایت از تولید، باید بخش عرضه را نیز مدنظر قرار دهند و نگاه، صرفا ممنوعیت واردات و اجبار به خرید کالای ایرانی نباشد و شرایطی فراهم شود که قیمت تمام‌شده تولید کاهش یابد و تولیدکننده به کیفیت نیز توجه کند.

سال‌هاست کارشناسان در پی یافتن جواب این سوال هستند که چرا با وجود شعارهای مختلف دولتها در حمایت همه‌‌جانبه از تولید ملی، هنوز مصرف‌کننده ایرانی احساس رضایتمندی چندانی از خرید کالای ایرانی ندارد و چرا صادرات کالای ایرانی در بازارهای جهانی به نقطه مطلوب نمیرسد؟ حمایت‌های بدون ضابطه‌ای که نتوانسته به افزایش بهره‌وری در یک بازه زمانی مشخص منجر شود، به همین دلیل بعد از گذشت بیش از سه دهه همچنان پابرجا هستند.

همین موضوع موجب شده برای حمایت از تولید برخی کالا‌ها در کشور از جیب مصرف‌کننده هزینه شود. کارشناسان در این رابطه بر این باورند که برای تحقق شعار امسال باید در این نوع سیاستها تجدیدنظر صورت بگیرد.

منبع: هفته‌نامه آتیه نو/ منصور اولی


ارسال نظر

captcha