یادداشتی از ایروان مسعودی اصل

تصمیم‌های مهم دولت در بودجه 97

کاهش 33 میلیونی تعداد یارانه‌بگیران به دلیل کسری منابع، افزایش قیمت حامل‌های انرژی، انجام طرح‌های عمرانی نیمه‌تمام با همکاری بخش عمومی و خصوصی و افزایش اعتبارات استانی از جمله مهمترین تصمیم‌های دولت در لایحه بودجه سال آینده است که مجلس با برخی از آنها مخالفت کرده و دولت نیز از اجرای آنها منصرف شده است.

ایروان مسعودی اصل 

قائم‌مقام مرکز پژوهش‌های مجلس

تامین 24 /بودجه رفاهی یک موضوع مورد مناقشه است. برخی اعتقاد دارند که دولت فعلی، دولت رفاه اجتماعی است؛ چرا‌که در لایحه بودجه سال آتی بیش از 200 هزار میلیارد تومان در بخش رفاه اجتماعی هزینه می‌شود. در لایحه بودجه بالغ بر 90 هزار میلیارد تومان مربوط به امور رفاه اجتماعی است که اگر بودجه سازمان تامین‌اجتماعی و اشتغال نیز به آن اضافه شود، به رقم بسیار بزرگتری می‌رسیم. از این رو، همه ابعاد بودجه به نوعی در ارتباط با رفاه اجتماعی است و نمی‌توان به طور دقیق تفکیکی بین بخش‌های رفاهی و غیررفاهی قائل شد، چون تعداد دستگاه‌هایی که در زمینه رفاه اجتماعی فعال هستند بسیار زیاد و متنوع است.

در اکثر کشورها محدودیت منابع وجود دارد و در جایی که این محدودیت وجود دارد باید در بودجه اولویت‌گذاری انجام شود. عمده‌ترین منابع بودجه کشور درآمدهای نفتی، مالیاتی و عمده‌ترین هزینه‌ها، هزینه‌های جاری و بدهی‌های دولت‌ها در سال مورد بحث است. ارقام درآمد و هزینه بودجه سال 97 نشان می‌دهد اگر حقوق و دستمزد تقریبا 10 درصد افزایش یابد، به احتمال زیاد دولت در سال آینده با کسری بودجه روبه‌رو می‌شود و حتی خود دولت نیز در لایحه بودجه اذعان دارد که تراز عملیاتی‌اش 83 هزار میلیارد تومان کسری بودجه دارد. منابع عمومی دولت در آینده 6 درصد افزایش خواهد یافت. لایحه بودجه سال 97 بر اساس قیمت نفت بشکه‌ای 55 دلار و نرخ برابری دلار به تومان 3860 تومان تنظیم شده است. با فرض فروش روزانه نفت معادل 2 میلیون و 600 بشکه؛ درآمد نفتی 203 هزار میلیارد تومان در سال خواهد بود. بر اساس قانون، 14 و نیم درصد از مبلغ فروش نفت، سهم شرکت ملی نفت، 32 درصد سهم صندوق توسعه ملی و 53 درصد سهم بودجه عمومی است. دولت در لایحه بودجه سال 97، مبلغ 21 هزار میلیارد تومان از منبع صندوق توسعه ملی خرج کرده است و اگر این مبالغ را جمع بسته و بر جمعیت کشور تقسیم کنیم، سهم هر ایرانی ماهانه 137 تومان می‌شود. همچنین دولت در لایحه بودجه تصمیم‌های مهمی اتخاذ کرده است. از جمله این تصمیم‌ها، حذف 33 میلیون یارانه‌بگیر به دلیل کسری منابع بود که در بحث‌هایی که در کمیسیون تلفیق انجام شد، هم دولت و هم مجلس از این تصمیم صرف‌نظر کردند. تصمیم دیگر دولت، افزایش قیمت حامل‌های انرژی و تخصیص درآمد ناشی از آن به اشتغالزایی است. طبق گزارش‌هایی که دو معاونت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دولت و مجلس ارائه دادند، افزایش قیمت حامل‌های انرژی، رشد اقتصادی را یک درصد کاهش می‌دهد. این کاهش رشد اقتصادی، به بیکار شدن 240 تا 360 هزار نفر، افزایش 8/2 درصدی نرخ تورم واقعی، افزایش 8 درصدی نرخ تورم انتزاعی و افزایش 7 درصدی خط فقر منجر می‌شود. دولت با علم به چنین گزارشی، پیشنهاد گران کردن حامل‌های انرژی را در لایحه بودجه مطرح کرد که مورد تأیید مجلس قرار نگرفت و دولت نیز از تصمیم خود عقب‌نشینی کرد. تصمیم بعدی دولت در لایحه بودجه سال 97، واگذاری طرح‌های عمرانی و مشارکت عمومی- خصوصی است. بین 400 تا 600 هزار میلیارد تومان طرح‌های عمرانی نیمه‌تمام وجود دارد و بخش خصوصی با استفاده از منابع صندوق‌ها، بانک‌ها و مشوق‌هایی مانند معافیت‌های مالیاتی یا تضمین خرید محصول می‌تواند به اتمام این طرح‌ها اقدام کند.

تصمیم دیگر، اجرای بند «پ» ماده 7 قانون احکام دائمی توسعه است که دستگاه‌ها باید سالانه 20 درصد از بودجه خود را بر اساس «مبتنی بر عملکرد» تنظیم کنند. در لایحه موجود دولت برای برخی مراکز مانند دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها این تصمیم را اتخاذ کرده و فقط مدارس دولتی از این دستگاه‌ها مستثنا شده‌اند. از جمله موارد مهم دیگر در لایحه بودجه که باید به آن اشاره کرد، افزایش سهم اعتبارات استانی از 6 و نیم درصد به 18 درصد است. علت این افزایش، بودجه سه دستگاه بزرگ آموزش و پرورش، بنیاد شهید و سازمان برنامه و بودجه است که اعتبارات‌شان را از ملی به استانی تبدیل کرده‌اند. اگر بخواهیم صادقانه برخورد کنیم، فقط برای 5 درصد از منابع کشور تصمیم‌گیری می‌شود و نمایندگان مجلس می‌توانند بر سر آن بحث کنند. خوشبختانه امسال شبکه‌های مجازی به یاری مجلس و دولت آمده و سعی کردند تصویر شفافی از بودجه و منابع و مخارج آن به مردم ارائه دهند. متاسفانه در بسیاری از حوزه‌ها شفافیت مالی و عملکرد وجود ندارد و باید تلاش شود ضمن بهبود عملکردها، شفافیت مالی دستگاه‌ها تقویت شود تا دولت نیز بهتر بتواند کشور را اداره کند تا با کسری بودجه مواجه نشود.

منبع:ماهنامه قلمرو رفاه

ارسال نظر

captcha