یادداشتی از حجت میرزایی

به روز رسانی اطلاعات فقرا

منطق پرداخت یارانه، جبران کسری درآمد گروه‌هایی است که یا فقیرند یا آسیب‌پذیر و در آستانه فقر.

 حجت میرزایی

معاون برنامه‌ریزی و توسعه شهرداری تهران

تامین 24 / معتقدم برای هدفمندسازی یارانه‌ها همین دو گروه فقیر یعنی دارای درآمد کمتر از خط فقر و آسیب‌‌‌‌‌پذیر مشمول این یارانه شوند. گروه‌های آسیب‌پذیر کسانی هستند که ممکن است درآمد آنها در حال حاضر بالاتر از خط فقر باشد اما با کوچک‌ترین شوک (مانند بیماری) به سرعت به زیر خط سقوط می‌کنند. هدفمندسازی یارانه‌ها با هر تعریفی بیش از هر چیز نیازمند دریافت اطلاعات دقیق و قابل اعتماد و دایما به‌روز‌شونده است. در واقع ما با یک گروه کاملا مشخص ازلی و ابدی فقرا مواجه نیستیم بلکه به طور دایم کسانی وارد استخر فقیران و گروهی هم از آن خارج می‌شوند.

گروه‌های آسیب‌پذیر به‌شدت مستعد رفتن به زیر خط فقر هستند. معنایش این است که اطلاعات مربوط به گروه‌های فقیر مستحق یارانه یک بار و برای همیشه جمع‌‌آوری نمی‌شود بلکه نیاز به یک سامانه اطلاعاتی داریم که نه هر سال و هر فصل بلکه هر ماه گروه‌هایی که به زیر خط فقر سقوط می‌کنند را در فهرست یارانه‌ها قرار دهد و گروه‌هایی که از کمند فقر رها می‌شوند را از این فهرست خارج کند. البته داشتن چنین سامانه‌ای بسیار پرهزینه و نیازمند اطلاعات دقیق و همکاری بسیاری از سازمان‌های دارای این اطلاعات است. برای شناسایی فقیران اطلاعاتی که یک سازمان خاص مثل کمیته امداد یا بهزیستی یا سایر سازمان‌های امدادرسان دارند کفایت نمی‌کند چون به دلایل متعددی اطلاعات آنها ناقص است، از جمله اینکه خانوارهای فقیر زیادی هستند که به هر دلیلی از جمله عزت‌نفس، تمایلی برای مراجعه به این سازمان‌ها، تشکیل پرونده و معرفی خود به عنوان فقیران مستحق دریافت ندارند و الزاما همه فقیران کسانی نیستند که به این سازمان‌ها مراجعه کرده‌اند.


برآورد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی این است که در سال ٩٥ حدود ٣٢ درصد جمعیت کشور دچار فقر چندبعدی بوده‌اند و البته توزیع آن در استان‌های مختلف، متفاوت است. در روستاها از حدود ٨٠ درصد در استان سیستان و بلوچستان تا رقمی حدود ٢٠ درصد در برخی روستاها تفاوت آمار میان تعداد روستاییان زیر خط فقر داریم. ما با یک جامعه مخاطب فقیران با تنوع بسیار زیاد جغرافیایی، جنسیتی، تحصیلی و... مواجهیم که نیازمند دسترسی به اطلاعات نسبتا دقیق است.


می‌توان به کسانی که مستحق دریافت یارانه نیستند یارانه پرداخت کرد و هزینه‌اش هزینه مالی و اقتصادی است اما هزینه یارانه ندادن به کسانی که واقعا فقیرند و مستحق دریافت یارانه، هزینه‌ بزرگ انسانی و اجتماعی است و ممکن است اگر این خطا در مقیاس بزرگ صورت بگیرد منجر به یک فاجعه بزرگ شود. برای اینکه این بی‌دقتی و خطا را کاهش دهیم مجبوریم که تا حدی خطای پرداخت یارانه به کسانی که فقیر نیستند را بپذیریم. البته این به معنای کنار گذاشتن سیاست هدفمندی نیست، تاکید می‌کنم که باید همه تلاش‌مان را به کار ببریم که یارانه در گروه‌های فقیر و آسیب‌پذیر پرداخت شود. اما اطلاعات این گروه‌ها الزاما نزد سازمان‌های امدادرسان مانند کمیته امداد نیست، فکر می‌کنم بانک اطلاعات ایرانیان که امروز در معاونت رفاه وزارت کار ایجاد شده، بانک نسبتا دقیق و قابل اعتمادتری است.

هرچند ممکن است اطلاعات این بانک هم به تنهایی کفایت نکند و لازم باشد مجموعه‌ای از گروه‌های دیگر را هم مورد بررسی قرار دهیم. بانک اطلاعاتی ایرانیان اطلاعات تعداد زیادی از ایرانیان را احصا کرده و با کد ملی و سطح درآمد و دارایی‌ها و مالکیت و برخورداری آنها از دارایی‌های مولد را جمع‌آوری کرده و به نظرم اطلاعاتی که دولت در وزارت رفاه در اختیار دارد بسیار کامل‌تر از اطلاعات کمیته امداد است. یک بعد مهم اطلاعات این بانک این است که اطلاعات گروه‌های آسیب‌پذیر را دارد نه صرفا گروه‌های فقیر. به هر حال گروه‌های بسیاری هم ممکن است نه در بانک اطلاعاتی وزارت کار باشند و نه در آمارهای کمیته امداد.


نکته دیگر اینکه با شناسایی کسانی که در معرض فقیر شدن قرار دارند اطلاعات را کامل کرد. مثلا تعداد زیادی از کارگران، بازنشستگان و مستمری‌بگیرانی که درآمد حاصل از حقوق و دستمزد یا مستمری آنها در حداقل و یا کمتر از حداقل دستمزد است و تحت پوشش کمیته امداد هم نیستند. تعداد زیادی از مرزنشینانی که فاقد درآمد هستند، نزدیک به ٣ میلیون خانوار دارای سرپرست زن و همین‌طور جمعیتی نزدیک به ١٢ میلیون نفر که ساکن سکونتگاه‌های غیررسمی و حاشیه شهرها هستند و می‌توانند گروه‌های هدف واقعی دریافت یارانه باشند. اینها را باید به روش‌های دیگر شناسایی کرد و در فهرست یارانه‌بگیران قرار داد.

منبع: روزنامه اعتماد


ارسال نظر

captcha