سرنوشت هواپیماهای برجامی چه خواهد شد؟

محافظه‌کاری بوئینگ، امیدواری ایران‌ایر

اصغر فخریه‌کاشان، معاون وزیر راه و ترابری ایران می‌گوید تهران برای تامین مالی هواپیماهای سفارش داده‌شده به شرکت‌های ایرباس و بوئینگ، مشکلی ندارد و شایعاتی که در مورد ناتوانی ایران برای تامین فاینانس این قراردادها مطرح می‌شود، بی‌اساس است.

تامین 24 /پیش‌تر مهر گزارش داده بود، با توجه به ناتوانی ایران در معرفی تامین‌کننده مالی برای خرید هواپیماهای برجامی، ایرباس نیز از چند شرکت هواپیمایی دیگر برای فروش هواپیماهای  A۳۲۰ بازاریابی کرده و احتمالا هواپیماهایی را که برای فروش به ایران کاندیدا کرده بود، به زودی به کشورهای دیگری خواهد فروخت. اما معاون وزیر راه و ترابری، در مورد فاینانس بوئینگ و ایرباس می‌گوید: «فاینانس‌ها در مراحل نهایی انعقاد قرارداد به‌سر می‌برند و تاکنون هیچ تغییری در وضعیت آنها ایجاد نشده است. و زمان‌بندی ورود هواپیماها طبق قرارداد، انجام خواهد شد.» مطابق این برنامه، هواپیمای بعدی باید در تیرماه به ایران تحویل داده شود.

شرکت ایرباس در ماه ژوئن اعلام کرد، دو شرکت هواپیمایی ایران متعهد شده‌اند که ۷۳ فروند هواپیما از ایرباس خریداری کنند. در یادداشت تفاهمی که هواپیمایی زاگرس با ایرباس امضا کرده، این شرکت خواستار خرید ۲۰ ایرباس  A۳۲۰ و هشت ایرباس  A۳۳۰ شده است. ایران‌ایر تور نیز در یادداشت تفاهمی، ۴۵ فروند ایرباس  A۳۲۰ سفارش داده است.

پس از برجام و لغو تحریم‌های بین‌المللی، ایران بیش از ۲۰۰ فروند هواپیما به شرکت‌های هواپیماسازی سفارش داده است. ایران‌ایر ۱۰۰ هواپیما به ایرباس و ۸۰ هواپیما به رقیب آمریکایی‌اش بوئینگ و ۲۰ هواپیما به ای‌تی‌آر سفارش داده است. پس از برجام، ۹ فروند هواپیمای جدید به ناوگان هوایی ایران افزوده شده که سه فروند از آنها ایرباس و شش فروند هواپیمای فرانسوی-ایتالیایی ای‌تی‌آر است.

 

عامل ترامپ

به گفته مقام‌های ایرانی، قرار است هواپیماهای سفارشی در یک دوره ده‌ساله، به ناوگان هوایی ایران بپیوندند. با این حال، خودداری دونالد ترامپ -رئیس‌جمهور آمریکا- از تایید توافق هسته‌ای، فروش بوئینگ به ایران را در ابهام فرو برده است.

دونالد ترامپ، در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز، مدعی شد نمی‌داند سرنوشت قرارداد خرید هواپیما از بوئینگ چه می‌شود. المانیتور، در این زمینه می‌نویسد، راهبرد جدید رئیس‌جمهور آمریکا درباره ایران -از جمله خودداری از تائید توافق هسته‌ای- موجب می‌شود قرارداد مربوط به خرید هشتاد فروند هواپیمای مسافربری که بین بوئینگ و ایران‌ایر به امضا رسیده است، با وجود اطمینان‌بخشی هر دو شرکت، در معرض خطر قرار گیرد.

ترامپ، به‌طور خاص به این قرارداد شانزده‌میلیارددلاری اشاره کرده و گفته است که هنوز درباره آینده این قرارداد، تصمیمی نگرفته است. این در حالی است که فروش هواپیما به ایران از جمله موضوعاتی است که با صراحت در برجام قید شده است. سفارش خرید پنجاه فروند هواپیمای بوئینگ ٧٣٧ باریک‌پیکر و سی فروند هواپیمای پهن‌پیکر ٧٧٧ در دسامبر سال گذشته صورت گرفت. در آن زمان، اداره کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، مجوز فروش این هواپیماها به ایران را صادر کرد. براساس قوانین آمریکا، در مواردی که بیش از ده‌درصد قطعات هواپیما ساخت آمریکا باشد، شرکت‌های سازنده هواپیما برای فروش محصولات خود، باید از اداره کنترل دارایی‌های وزارت خارجه آمریکا مجوز دریافت کنند. به این ترتیب، فروش هواپیماهای ایرباس به ایران نیز که این کشور سفارش داده است باید از واشنگتن چراغ سبز دریافت کند.

 

موضع ایران‌ایر

ایران‌ایر می‌گوید حتی در صورت خروج آمریکا از توافق هسته‌ای نیز قرارداد با بوئینگ به قوت خود باقی خواهد ماند. اما کارشناسان مسائل مربوط به تحریم‌ها می‌گویند مجوز صادره از سوی اداره کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، به راحتی قابل ابطال است و اگر ترامپ بخواهد این مجوز را لغو کند، هیچ‌کس نمی تواند قرارداد فروش هواپیما از سوی بوئینگ به ایران را تضمین کند. دونگ جکسون، از وکلای مستقر در واشنگتن که کارشناس مسائل مربوط به دفتر دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری است، می‌گوید آنچه که خانم شرفبافی مدیرعامل ایران‌ایر می‌گوید، ناممکن است. این کارشناس ادعا می‌کند، هرگونه صدور هواپیما یا قطعات آن، به مجوز اداره کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا نیاز دارد؛ چه بعد از امضای توافق هسته‌ای باشد، چه هر گونه قرارداد دیگری که آمریکا امضا کرده باشد. شرکت ایران‌ایر، افزون بر سفارش خرید هشتاد فروند هواپیمای بوئینگ، قراردادی نیز برای خرید صد فروند هواپیمای مسافربری با شرکت اروپایی ایرباس و بیست فروند دیگر هواپیما از نوع موتورهای ملخ‌دار، برای پروازهای داخلی از شرکت «ای تی آر» فرانسوی–ایتالیایی امضا کرده که می‌تواند شمار هواپیماهای سفارش‌شده را بیست فروند دیگر افزایش دهد. تاکنون این شرکت‌ها نه فروند از هواپیماهای سفارش داده‌شده از سوی ایران‌ایر را به این شرکت، تحویل داده‌اند که شش فروند آنها ایرباس و سه فروند دیگر هواپیماهای ای تی آر هستند.

 

محافظه‌کاری بوئینگ

شرکت بوئینگ می‌گوید همچنان از قوانین و مقررات دولت در زمینه قراردادهایی که با شرکت تاییدشده خطوط هوایی ایران منعقد کرده، تبعیت خواهد کرد و برای دریافت رهنمودهای بیشتر در این زمینه، با مقامات مسئول در تماس نزدیک خواهد بود. این شرکت تاکنون بارها اعلام کرده است که خود را به تحویل به‌موقع هواپیماهای سفارش داده‌شده از سوی ایران‌ایر متعهد می‌داند. گرچه شرکت بوئینگ برای این نوع هواپیماهایی که ایران‌ایر در اختیار دارد، قطعات یدکی تامین کرده است اما سفارش دیگری از یکی دیگر از شرکت‌های هواپیمایی ایران، نتوانسته است مجوز لازم را از اداره کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا دریافت کند. سفارش فوق از سوی شرکت هواپیمایی آسمان، برای خرید سی فروند هواپیمای بی٧٣٧ ماکس است که در سفارش تسلیم‌شده، امکان افزایش شمار هواپیماهای سفارش‌شده تا شصت فروند پیش‌بینی شده است.

برخی کارشناسان بر این باورند از آنجایی که قرارداد فروش هواپیما به ایران برای بوئینگ از نظر اشتغال‌زایی و کسب درآمد اهمیت زیادی دارد، این شرکت برای حفظ آن تلاش خواهد کرد. این شرکت می‌گوید سفارش ایران تا صدهزار شغل ایجاد می‌کند. این در حالی است که لغو قرارداد بوئینگ با ایران‌ایر، موفقیتی برای شرکت ایرباس خواهد بود، مگر اینکه اداره کنترل دارایی‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا به شرکت ایرباس اجازه ندهد از قطعات ساخت بوئینگ در هواپیماهایی که به ایران می‌فروشد، استفاده کند. برخی معتقدند اگر بوئینگ نتواند به ایران هواپیما بفروشد، اروپاییان نیز نخواهند توانست.

 

منبع:هفته نامه آتیه نو/ آزاده افتخاری


ارسال نظر

captcha