یادداشتی از محمد پوستین‌دوز

غلبه بر ابرچالش ملی، نیازمند اصلاحات اصولی

در سال 2012، از تز دکتری خود در کشور هندوستان با عنوان «پایداری مالی سیستم‌های بازنشستگی با بررسی موردی سازمان تامین‌اجتماعی ایران» دفاع کردم، که نتایج حاصله آن، کاملا گویای آینده مالی نه‌چندان مناسب سازمان بود.

 محمد پوستین‌دوز 

کارشناس رفاه و تامین‌اجتماعی

تامین 24 نتایج محاسبات -با درنظرگرفتن پاره‌ای مفروضات و همچنین ثابت‌بودن شرایط وقت- حاکی از آن بود که تا سال 2020، سازمان در مقوله درآمدها و هزینه‌هایش قریب به 20درصد کسری خواهد داشت. با اجرای طرح تحول سلامت و افزایش غیرمتعارف هزینه‌های درمان -که با افزایش فوق‌العاده و ناگهانی تعرفه‌های خدمات درمانی در کتاب جدید ارزش‌های نسبی معروف به کالیفرنیا - سازمان‌های بیمه‌گر از جمله سازمان تامین‌اجتماعی، با مشکلات جدی و کمرشکنی روبه‌رو شدند. عملا میزان هزینه‌های سهم درمان از سهم مقرر قانونی موضوع ماده 29 قانون تامین‌اجتماعی نیز بسیار فراتر رفت و هزاران میلیارد تومان بر گرده سازمان، تحمیل شده که پیش‌بینی چنین هزینه نامیمونی هم از منظر قانونی (تامین بارمالی پیش‌بینی‌نشده و مورد تعهد دولت نیز نیست!) و هم از منظر محاسبات بیمه‌ای و بودجه سالیانه و متعارف، نشده بود و امکان تحقق به آن از منظر مصلحت‌های ملی و حمیت سازمانی، غیرقابل تصور بوده است.

 بدیهی است که سازمان از نظر قانونی، ملزم به پذیرش هزینه‌های کمرشکن وارده از این طرح به استناد بند ج ماده 7 قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین‌اجتماعی و ماده 26 و 29 قانون برنامه پنجم توسعه نبوده است، ولی متاسفانه سناریوی جدیدی رقم خورد که کسری پیش‌بینی‌شده، چندسال زودتر تحقق یافته، به‌طوری‌که از سال‌های گذشته برای تامین هزینه‌های اجرای تعهدات ذاتی، ناچار به فروش برخی شرکت‌ها و استقراض از بانک رفاه کارگران شده است. 
  حال که تامین هزینه‌ها از محل استقراض نیز هر ماه از ماه گذشته سخت‌تر شده، به‌نظر می‌رسد انواع جلسات و گزارش‌های دیرهنگام ارسالی از مبادی گوناگون، خبر از یک ابرچالش ملی می‌دهند که نیازمند مدیریتی قوی برای مقابله با آن است.
 
  در این شرایط، بحث اصلاحات عاجل موردنظر کارشناسان که سالیان متمادی اعلام کرده بودند، منتفی است. اصلاحات، باید در شرایط آرام جامعه و با الزام به درک و تفاهم سیاسی در سطوح ملی و همچنین با توافق کلیه نمایندگان شرکای اجتماعی و احترام به نظرات کارشناسی نخبگان متعهد صورت بگیرد. پرواضح است که درحال حاضر، هرگونه اظهارات احساسی، غیرکارشناسی و بخشی‌نگرانه و سطحی، هزینه‌های عبور از بحران را بیشتر کرده و موجبات ایجاد توقعات غیرمتعارف در جامعه خواهد شد و از آن بدتر آنکه موجب کاهش اعتماد اجتماعی به سازمان و اثرگذاری منفی بر تامین منابع مالی -قریب به پنج هزار میلیارد تومان در هر ماه- از محل حق‌بیمه خواهد شد و سازمان را در فاز جدیدی از بحران به مراتب دشوار‌‌تری وارد خواهد کرد.
 
 در این شرایط، نخست باید به تامین کسری بودجه و بدهی‌های سازمان به بانک رفاه تا پایان سال جاری -از طریق دولت و بابت بدهی‌های معوقه و قانونی دولت- اقدام کرد و همزمان با قید فوریت، به اصلاح برخی فرآیندهای سازمان در بخش‌های گوناگون پرداخت.  بدیهی است چنانچه صرفا با تدارک مبالغی جهت حل‌وفصل موقت موضوع بخواهیم کار را مدیریت کنیم، مانند ریختن خاکستر بر آتشی است که در آینده نزدیک، آتش آن مدام شعله‌ورتر خواهد شد و به مثابه زخمی عفونی، سر باز خواهد کرد و مشکلات کلان پیش خواهد آورد، لذا پیشنهاد می‌کنم که در این مرحله، با تزریق مالی مناسب و برخی اصلاحات مدیریتی گام اول را برداریم. 
 در گام بعد و قبل از فرارسیدن سال آتی، باید مذاکرات لازم بین شرکای اجتماعی، جهت اصلاحات سیستمی، ساختاری و پارامتریک و حرکت به‌سوی تامین‌اجتماعی چندلایه انجام شود و پیشنهادهای مربوطه به دولت و متعاقبا به مجلس، جهت اصلاح قوانین و مقررات مربوطه صورت بگیرد. در سازمان نیز می‌بایست صرفه‌جویی در بخش هزینه‌های درمان با افزایش کیفیت و کمیت خدمات صورت بگیرد.
گام بعدی اقتصادی‌کردن سرمایه‌گذاری‌های شستا و پاسخگوکردن آن به سازمان و تغییر مدیران سیاسی، تحمیلی و ناکارآمدی است که در مدیریت هلدینگ‌های گوناگون و شرکت‌ها، سال‌ها علاوه بر مقاومت در مقابل هرگونه تغییرات اصلاحی، با تفکرات منسوخ‌شده‌شان، امید به بهبود را نیز کمرنگ‌تر کردند.
 
شناسایی مشاغل غیرفیزیکی که در فضای مجازی ایجاد شده‌اند، جهت وصول حق‌بیمه، آماده‌سازی بخش بیمه‌ای، جهت انجام اصلاحات پارامتریک با استفاده از مدیران جوان، شجاع و ریسک‌پذیر؛ اصلاحات در بخش مکانیزاسیون با تقویت شرکت خدمات ماشینی تامین و استفاده از نخبگان کشوری در این شرکت و انعطاف لازم به جای انحصار در جهت پیشبرد امور مکانیزه؛ نظارت موثر و پیشگیرانه و استفاده از مدیران و کارشناسان مجرب، مستقل و متعهد در این مسیر، از جمله کارهایی هستند که می‌توانند به بهبود وضعیت فعلی کمک کنند. 
 

منبع: هفته نامه آتیه نو 


ارسال نظر

captcha