دولت، بالاخره تاثیر قیمت در کاهش مصرف لبنیات را پذیرفت

مصرف لبنیات در ایران؛ دوسوم سرانه جهان

بالاخره کاهش مصرف لبنیات و به طور خاص، شیر، از طرف یک مقام مسوول در وزارت بهداشت تایید شد.

تامین 24 / طی ماه‌های گذشته و تا پیش از شهریور ماه، برخی مسوولان وزارت بهداشت حاضر به تایید هشدارهای اعضای اتحادیه محصولات لبنی درباره کاهش قابل توجه مصرف لبنیات و به طور خاص، شیر نبودند چرا که از بابت زیر سوال بردن دولت از سوی منتقدان و طرح چندباره کاهش قدرت خرید مردم و ارتباط مستقیم گرانی با حذف برخی مواد غذایی مفید اما کم کالری، نگران بودند اما شهریور ماه امسال که زهرا عبداللهی؛ مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت از کاهش ٣٧ درصدی مصرف لبنیات طی ٧ سال گذشته و به دلیل قطع یارانه تولید و افزایش قیمت تمام شده خبر داد، خبرهای منتشره پس از آن رنگ دیگری پیدا کرد. از جمله که چند روز قبل، رییس سازمان غذا و دارو خبر داد که مشروط بر تصویب دولت، قیمت شیر و فرآورده‌های لبنی کاهش می‌یابد تا این محصولات دوباره به سفره خانواده‌های ایرانی بازگردد. سال ١٣٨٩ و با حذف یارانه تولید از مراحل فرآوری شیر و سایر محصولات لبنی، قیمت این ماده غذایی، چنان افزایش یافت که مسوولان وقت وزارت بهداشت با مرور گزارش‌هایی از وضعیت مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی، نسبت به کاهش ٢٢ درصدی مصرف هشدار دادند.

امروز که عبداللهی نسبت به کاهش ٣٧ درصدی هشدار می‌دهد، سرانه مصرف شیر به کمتر از ٨٠ لیتر در سال رسیده که کمتر از دو سوم سرانه مصرف در کشورهای پیشرفته است. محمدرضا اسماعیلی، رییس هیات‌مدیره اتحادیه لبنی در گفت‌وگو با «اعتماد» می‌گوید: «در برنامه توسعه پنجم، پیش‌بینی شد که سرانه مصرف لبنیات به ١٥٦ کیلو در سال برسد که البته این هدف، نه تنها محقق نشد، بلکه کاهش هم داشت. امروز از مجموع حدود ١٥٠٠ کارخانه تولید‌کننده محصولات لبنی، بیش از نیمی از کارخانه‌ها تعطیل شده و باقی هم ٣٠ درصد زیر ظرفیت اسمی کار می‌کنند. ما با کاهش جدی مصرف لبنیات در کشور مواجهیم و سرانه سالانه مصرف، در بهترین حالت، ٦٠ لیتر است که دلیل اصلی این کاهش، تبلیغات نادرست است. در حالی که سالانه ٤ میلیون تن فرآورده لبنی در کشور تولید می‌شود و حدود ٧٠٠ میلیون دلار صادرات داریم، تایید می‌کنم که قیمت فرآورده‌های لبنی هم یکی از دلایل کاهش مصرف بوده. وقتی تولید‌کننده، بعد از هدفمندی یارانه‌ها با افزایش ٥٠٠ درصدی قیمت شیرخام و هزینه حامل‌های انرژی و بسته‌بندی و حقوق کارگر مواجه شده، قطعا این افزایش بر قیمت تمام شده برای مصرف‌کننده هم تاثیرگذار است.»

ناصر کلانتری، رییس سابق انستیتو تحقیقات غذایی در گفت‌وگو با «اعتماد» کاهش مصرف را رد کرده اما توضیح می‌دهد که: «سال ١٣٨٢، وضعیت دریافت کلسیم را در کشور بررسی کردیم که نتیجه این بررسی به ما نشان داد ٨٠ درصد جمعیت کشور، دریافت ناکافی کلسیم دارند. لبنیات منبع بسیار غنی از پروتیین و تامین‌کننده قندهای مفید مانند لاکتوز و همچنین مواد معدنی و ویتامین‌هاست. شاید بتوانیم کلسیم را از میوه‌ها و سبزیجات هم دریافت کنیم اما کلسیم موجود در میوه‌ها و سبزیجات، به مرغوبیت کلسیم لبنیات و به طور خاص، شیر نیست. قطعا، هدفمندی یارانه باید کمک می‌کرد که قیمت تمام شده برای مصرف‌کننده کمتر بشود که این اتفاق نیفتاد و به عکس، پول یارانه بین مردم توزیع شد و مردم هم با این پول شیر و ماست نمی‌خرند. البته مشکل کشور ما، صرفا گرانی قیمت نیست بلکه ما دچار مشکل فرهنگی در مصرف مواد غذایی مفید و سودمند هستیم. جواب بسیاری از ایرانی‌ها به ضرورت مصرف شیر این است که ما را خیلی وقت است از شیر گرفته‌اند. 

در عین حال، بیش از ٦٠ درصد مردم ساکن در نیمکره شرقی دچار کمبود لاکتاز – آنزیم جذب و هضم لاکتوز – و بنابراین، دچار اختلال جذب لاکتوز هستند که این مشکل، یک اختلال قومیتی است و در بعضی اقوام، بیشتر یا کمتر است. همین اختلال، عامل مهمی برای امتناع بسیاری افراد از خوردن شیر در این بخش از کره زمین است که کشور ما را هم شامل می‌شود. اما توجه داشته باشیم که ٨٠ میلیون نفر جمعیت کشور، دچار این اختلال نیستند و ما با مشکل بی‌فرهنگی در مصرف لبنیات و توزیع نامناسب مواجهیم. چنانکه جمعیت قابل توجهی از شهروندان ایرانی ساکن در روستاها، به دلیل سیستم نامناسب توزیع، دسترسی به محصولات لبنی و حتی میوه و سبزیجات تازه ندارند اما در همین روستاها، نیسان‌های توزیع پفک و چیپس و نوشابه و تنقلات مضر و بی‌ارزش، دایم در رفت و آمد هستند.»کلانتری در سهم دهی به دلایل پایین بودن سرانه مصرف شیر و لبنیات در ایران می‌گوید: «مشکل فرهنگ، ٢٠ الی ٢٥ درصد سهم دارد چون می‌بینیم که مردم از خوردن شیر خیلی استقبال نمی‌کنند اما نوشابه سر سفره شان دارند. اختلال جذب لاکتوز هم سهمی در حدود ٢٥ درصد دارد اما قیمت‌گذاری و نحوه توزیع محصولات لبنی و شیر، به طور مشترک ٥٠ درصد دلیل استقبال اندک از شیر و فرآورده‌های لبنی است.»

تیرنگ نیستانی، استاد گروه تحقیقات تغذیه و مدیر گروه انیستیتو در گفت‌وگو با «اعتماد» و در هشدار نسبت به عوارض کاهش سرانه مصرف لبنیات می‌گوید: «چند سال قبل مطالعه‌ای درباره مصرف کلسیم در دانش‌آموزان پایه ٤ و ٥ مقطع دبستان انجام دادیم که بنا بر نتایج این مطالعه، مقدار دریافت کلسیم، به طور میانگین حدود ٧٠ درصد میزان توصیه شده بود. در حالی که کلسیم مورد نیاز بدن، به طور میانگین حدود هزار میلی‌گرم در روز است، کلسیم در تمام مواد غذایی وجود دارد منتهی این مقدار، بسیار اندک است، چنانکه حتی ١٠٠ گرم خیار هم ٤ میلی‌گرم کلسیم دارد اما تنها ماده غذایی که دوسوم کلسیم مورد نیاز بدن را تامین می‌کند، لبنیات است که در این تعریف کلی، نگاه ما متوجه شیر و ماست است چرا که کشک و پنیر با وجود آنکه منبع غنی از کلسیم هستند به دلیل سدیم بالایی که دارند، دفع کلیوی کلسیم را افزایش می‌دهند و بنابراین، در گروه لبنیات قرار نمی‌گیرند. آمارهای تولید و فروش لبنیات، راهنمای مناسبی برای برآورد میزان مصرف است. ١٥ سال قبل که برای تولید شیر، یارانه پرداخت می‌شد، سرانه مصرف شیر، روزانه حدود ٤٣ گرم و مجموع سرانه روزانه مصرف شیر و ماست حدود ٨٠ گرم بود. زمانی که دولت یارانه می‌داد، سرانه مصرف کمتر از یک لیوان در روز بود. قطع یارانه، حتما این میزان را کاهش داده چون قیمت محصول فاقد یارانه، افزایش پیدا کرده است.

بنا بر توصیه راهنماهای تغذیه سالم، عموم افراد باید روزانه حداقل دو لیوان شیر یا ماست کم چرب مصرف کنند. این مقدار دریافت، دقیقا باید به طور روزانه باشد و اگر فردی یک هفته شیر نمی‌خورد ولی پنجشنبه و جمعه یک سطل ماست بخورد، کمبود کلسیم جبران نخواهد شد. مهم‌ترین ضرر دریافت ناکافی کلسیم هم این است که در طول زمان، انبارهای کلسیم بدن که بافت سخت استخوان است ذره‌ذره تهی خواهد شد.»مسوولان و متولیان سلامت که قطعا در جبهه حمایت از دولت هستند که به مناصب دولتی منصوب شده‌اند، هر یک برای کاهش مصرف لبنیات دلایل متفاوتی مطرح می‌کنند اما در نهایت، تمام این دلایل به یک نقطه مشترک می‌رسد. نقطه‌ای که عزیز‌الله کمال زاده؛ دکترای تغذیه و فیزیولوژی و مشاور تغذیه برنامه جهانی غذا، دو سال قبل در گفت‌وگو با «اعتماد» درباره آن هشدار داد: «بنا بر نتایج تحقیقی که سال ٩٢ در جمعیت دانش‌آموزی مقطع راهنمایی و دبیرستان مدارس سراسر کشور انجام شد، با کاهش ٤ سانتی‌متری رشد این گروه سنی و افزایش ٣٠ درصدی خرابی دندان‌ها نسبت به نسل پیش از خود مواجه شدیم.»

منبع: روزنامه اعتماد 


ارسال نظر

captcha