غبار فراموشی را از چهره آلزایمر بزداییم

روز جهانی آلزایمر فرصتی است تا غبار فراموشی را از چهره این بیماری فراموش‌زا پاک کنیم و به یاد داشته باشیم هر آدمی در دوران کهولت می‌تواند در دام این بیماری گرفتار شده و اتفاق‌ها و رخدادهای زندگیش در لحظه از خاطرش محو شود. اما این مشکلات فراموشی رفته رفته از ظاهر ساده خویش فراتر رفته و ناگاه بیمار را در ورطه‌ای قرار می‌دهد که بدون دخالت اعضای خانواده ادامه زندگی برای او میسر نمی‌شود.

تامین 24 / بیماری آلزایمر در دنیا سیر شتابانی گرفته و روزانه بر آمار مبتلایان به آن افزوده می‌شود. درحال حاضر بیش از 36 میلیون نفر در دنیا از این بیماری رنج می‌برند و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2030 این تعداد به بیش از 65 میلیون نفر افزایش یابد.

به گفته یک متخصص مغزواعصاب در بیمارستان فیاض‌بخش، در کشور ما بین 400 تا 700 هزار نفر مبتلا به بیماری آلزایمر هستند؛ به این معنا که از هر 10 نفر یک نفر مبتلا به این بیماری‌اند که آمار بسیار بالایی را تشکیل می‌دهد.

دکتر امیر جلالی انتخاب یک روز جهانی برای بیماری آلزایمر را نشان از اهمیت این بیماری در جهان دانست و با بیان اینکه اختلالات حافظه با نام علمی «دمانس» شناخته می‌شود، افزود: بیماری‌های مختلفی می‌تواند عامل ایجاد اختلالات حافظه باشد که شایع‌ترین و جدی‌ترین نوع اختلال حافظه، بیماری آلزایمر است و این بیماری ششمین علت مرگ در آمریکا شناخته شده است.

وی پیشروی بیماری آلزایمر را در چهار مرحله خفیف، متوسط، شدید و نهایی برشمرد و در تشریح هریک از این مراحل گفت: در مرحله خفیف، بیمار دچار مشکلات جزئی و غیر واضح در حافظه می‌شود. به عنوان مثال، در شناخت مکان‌های آشنا دچار گیجی شده و نیز در انجام وظایف روزانه خود کند می‌شود و سرعت عمل سابق خود را از دست می‌دهد. همچنین در انجام حساب‌وکتاب مالی و پرداخت پول و خرید و فروش دچار اشکال شده و درستی قضاوت‌های خود را از دست می‌دهد. این عوامل و این مشکلات به نوبه خود احساس ناخوشایندی را برای بیماران ایجاد می‌کند که مهمترین آن ایجاد اضطراب است.

این فوق تخصص درمان‌های مداخله‌ای عروق مغزونخاع، مرحله متوسط بیماری آلزایمر را افزایش علایم مربوط به اختلال حافظه و گیجی بیان کرد و اظهار داشت: در این مرحله همچنین مدت تمرکز بیمار بر یک مسئله بیشتر شده و آرام آرام در شناخت و تشخیص دوستان و اعضای خانواده دچار اشکال می‌شود. ایجاد ناتوانی در مطالعه مانند خواندن، نوشتن و کار کردن با اعداد، از دیگر علایم این بیماری در این مرحله به شمار می‌شود. از طرفی یادگیری مسائل جدید نیز ممکن نمی‌شود. این مرحله‌ای است که بی‌قراری و اضطراب بیمار افزایش یافته و انجام یک سری حرکات تکراری شروع می‌شود. ایجاد توهم در بیمار از دیگر مشکلات این مرحله از بیماری است و احتمال دارد او چیزهایی را ببیند، بشنود یا با افرادی صحبت کند که وجود ندارد. اختلال در انجام امور روزمره نیز شدت یافته و در مواردی داشتن رفتار مناسب منطبق با مکان، مانند کندن لباس در جای نامناسب را از دست می‌دهد.

دکتر جلالی با اشاره به سومین مرحله بیماری آلزایمر که مرحله شدید است، تصریح کرد: در این مرحله بیمار دیگر قادر به شناسایی افراد نزدیک نبوده و نیز برای انجام امور خود به شدت به دیگران وابسته می‌شود. کاهش وزن، بروز تشنج، ایجاد عفونت‌های پوستی و اختلال در بلع از دیگر عوارض این بیماری در مرحله پیشرفته است. همچنین مدت خواب بیمار در طول روز افزایش یافته و آرام‌ آرام اختلال در کنترل دفع ادرار و مدفوع نیز رخ می‌دهد.

وی مرحله چهارم و نهایی بیماری آلزایمر را بدترین مرحله بیان کرد و افزود: در این مرحله بیمار کاملا زمین‌گیر شده و تقریبا ارتباط کلامی و چشمی او به طور کامل از بین می‌رود. در این مرحله هیچ حرکت یا عمل هدفمندی از بیمار سر نمی‌زند و متاسفانه این مرحله‌ای است که به مرگ بیمار منتهی می‌شود. اما علت مرگ بیمار مربوط به بیماری آلزایمر نیست؛ بلکه عوارض ناشی از ناتوانی‌های این بیماری است و بسیاری به دنبال یک عفونت ریوی دچار مرگ می‌شوند.

دو عامل ارث و سن زمینه بروز آلزایمر

این متخصص مغزواعصاب و ستون فقرات با بیان اینکه دو نوع آلزایمر وجود دارد که یک نوع ناشی از عوامل ژنتیکی و نوع دیگر مربوط به افزایش سن است، گفت: درصد بسیار کمی از بیماران دچار آلزایمر به دلیل مسائل ارثی و ژنتیکی به این بیماری مبتلا می‌شوند. آلزایمر ناشی از مسائل ژنتیکی فرد بیمار را در سنین پایین و در دهه‌های چهار و پنج زندگی درگیر بیماری می‌کند. معمولا در این نوع آلزایمر سیر پیشرفت بیماری سریع بوده و طول عمر بیمار کوتاه می‌شود. اما درصد بسیار زیادی از علت این بیماری ارتباطی با مسائل ژنتیکی نداشته و با افزایش سن و در دهه‌های شش و هفت زندگی شروع می‌شود. این نوع آلزایمر سیر کندتری داشته و در دوران پیری به اوج خود می‌رسد.

آلزایمر هنوز درمان قطعی ندارد

دکتر جلالی با تاکید براینکه بیماری آلزایمر در مقطع کنونی درمان قطعی ندارد، اظهار داشت: با وجود اینکه هزینه‌های بسیار زیادی صرف انجام تحقیق برای پیشگیری و درمان این بیماری در دنیا می‌شود، اما متاسفانه هنوز درمان قطعی برای این بیماری یافت نشده است. داروهایی که درحال حاضر برای این بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرد، منجر به درمان‌های علامتی شده و تنها سیر پیشرفت بیماری را کند می‌کند.

پیشگیری از آلزایمر مبتنی بر جنبه محافظت است

وی پیشگیری از این بیماری را به دلیل اینکه دلیل واضح و روشنی برای بروز آن وجود ندارد، به طور مشخص ممکن ندانست و افزود: اما نتایج تحقیقات حاکی از آن است که برخی از عوامل، احتمال بروز این بیماری را تشدید و برخی کمتر می‌کند.

فوق تخصص درمان‌های مداخله‌ای عروق مغزونخاع، با اشاره به عوامل خطرآفرین در احتمال بروز این بیماری تصریح کرد: یکی از این عوامل، بالا رفتن سن افراد است که قابل پیشگیری نیست. همچنین عواملی مانند سابقه خانوادگی، چاقی، دیابت، بیماری‌های عروق مغزی مانند تنگی عروق، بیماری‌های چربی خون و داشتن کلسترول بالا ورته (ریسک) ابتلای به این بیماری را افزایش می‌دهد. تروماها و ضربه‌های وارده به مغز نیز می‌تواند در بروز این بیماری نقش داشته باشد که معروف‌ترین مثال آن مربوط به محمدعلی کلی است که در اثر ضربه‌های وارد شده به سر در کنار بیماری پارکینسون دچار آلزایمر نیز بود.

دکتر جلالی گفت: یکی دیگر از عواملی که ورته (ریسک) ابتلا به آلزایمر را افزایش می‌دهد، ابتلا به فشارخون در دهه‌های میانی عمر است که یک عامل شناخته شده و اثبات شده است. همچنین ترکیباتی مانند آلومینیوم در مواد غذایی احتمال بروز به اختلالات حافظه و آلزایمر را بیشتر می‌کند و از این‌رو مردم باید از استفاده طولانی از شربت‌های معده حاوی آلومینیوم یا ظروف آلومینیوم پرهیز کنند.

وی با اشاره به آندسته از عوامل محافظت کننده از این بیماری اظهار داشت: یکی از این عوامل داشتن تحصیلات بالا است. معمولا افرادی که به واسطه تحصیلات، دائما مشغول یادگیری و مطالعه هستند، کمتر دچار اختلال حافظه می‌شوند. از طرفی داشتن تغذیه سالم و فعالیت‌های منظم بدنی در محافظت از این بیماری موثر است. همچنین مشاهده شده است، برخی از داروهای غیرکورتنی مانند مفنامیک اسید و نیز برخی از ویتامین‌ها مانند E در کنترل این بیماری موثر است. اما باید به خاطر داشته که این عوامل از جنبه محافظتی و نه پیشگیری اهمیت دارد.

رفتار خانواده‌ها با بیماران دارای الزایمر

متخصص مغزواعصاب و ستون فقرات با اشاره به اینکه پزشکان معتقدند آلزایمر بیماری شخص مبتلا نیست، بلکه بیماری خانواده است؛ افزود: زیرا خانواده بیمار به شدت درگیر مشکلات بیمار خود می‌شوند و با توجه به اینکه خود بیمار به دلیل مشکلات حافظه کمتر از نتیجه بیماری خود عذاب می‌کشد، این افراد خانواده او هستند که برای نگهداری او متحمل زحمت می‌شوند. مسائلی مانند مصرف منظم داروها توسط بیمار، مراجعه منظم به پزشک، نظافت بیمار و در مراحل نهایی مشکلات حرکتی و مراقبت از زخم بستر از طریق کمک به فعالیت بدنی از جمله مواردی است که بر دوش اعضای خانواده بیمار قرار می‌گیرد. با توجه به اینکه طول مدت بیماری از زمان ابتلا تا فوت بیماران معمولا بین 3 تا 10 سال به طول می‌انجامد، انجام تمهیدات لازم برای نگهداری از این بیماران ضروری است.

هر اختلال حافظه‌ای آلزایمر نیست

دکتر جلالی با تاکید براینکه هر اختلال حافظه‌ای ناشی از بیماری آلزایمر نیست، گفت: برخی از بیماری‌ها دارای عوارض اختلال حافظه‌اند و افتراق آن‌ها با آلزایمر بسیار مهم است.  جالب است بدانید، امروزه یکی از شایع‌ترین علل اختلال حافظه بیماری افسردگی است. اما بسیاری از مردم با مشاهده کوچک‌ترین اختلال حافظه مضطرب شده و تصور می‌کنند دچار آلزایمر شده‌اند. درحالی که این بیماری روش‌های تشخیصی خاص خود را دارد و پزشک می‌تواند با گرفتن شرح حال دقیق از بیمار و معاینه او افتراق بین این دو بیماری را به خوبی تشخیص دهد.

وی اظهار داشت: عوامل دیگری نیز وجود دارد که باعث ایجاد اختلال حافظه می‌شود. یکی از این عوامل خونریزی‌های مغزی بدون علامت است که می‌تواند منجر به اختلال حافظه شود. در اینگونه موارد، با خارج کردن لخته خون، مشکل حافظه نیز برطرف می‌شود. همچنین بیماری هیدروسفالی با فشارخون نرمال نیز اینگونه است که با درمان آن مشکل حافظه نیز از بین می‌رود.

آخرین دستاوردهای درمان آلزایمر

فوق تخصص درمان‌های مداخله‌ای عروق مغزونخاع، تحقیق برای تولید یک نوع واکسن برای پیشگیری از بیماری آلزایمر را یکی از اقدامات انجام شده در راستای درمان این بیماری بیان کرد و افزود: همچنین تحقیق بر روی سلول‌های بنیادی برای کنترل این بیماری نیز ادامه دارد. داروهای جدیدی نیز برای درمان این بیماری وارد بازار شده است که نسبت به داروهای قدیمی اثر بهتری دارد. 

گزارش: سلاله صدرایی


ارسال نظر

captcha