مصرف بیش از حد و نادرست داروهای آنتی بیوتیک در کشور

خلاصه ای از گزارش پژوهشی «نگاهی به مصرف آنتی بیوتیک در کشور»، نوشته عبدالواحد خدامرادی، موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی، 1395

تامین 24 / به وجود آمدن میکروب های مقاوم، متعاقب تجویز بی رویه و ناصحیح آنتی بیوتیک ها به یک معضل جهانی تبدیل شده است. عفونت های ناشی از این میکروب های مقاوم موجب آسیب و مرگ و میر و هزینه های زیاد برای بیماران و همچنین سیستم سلامت و جامعه می شود. نظارت بر داروهای آنتی بیوتیک در جهت منطقی کردن مصرف داروها و کاهش هزینه ها نیازمند سیاست ها، ابزار و اهرم های کنترلی است و لازمه اتخاذ و به کارگیری اهرم های کنترلی مناسب، انجام تحقیقات و مطالعات علمی برای شناسایی مشکلات و درجه  اهمیت آنها و پی بردن به علل های به وجود آورنده مساله است.

به همین دلیل موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی، مجموعه ای از مطالعات علمی را انجام داده است. این مجموعه شامل 5 گزارش علمی است که به فرمت مقاله تهیه شده است. مقاله اول به بازار دارویی آنتی بیوتیک در کشور و سازمان تامین اجتماعی پرداخته و سهم هزینه داروهای آنتی بیوتیک از کل هزینه های دارویی و پرهزینه ترین داروهای آنتی بیوتیک برای کشور به صورت کلی و برای سازمان تامین اجتماعی به صورت اختصاصی مشخص شده است. در مقاله دوم وضعیت تجویز آنتی بیوتیک در دنیا و تجارب کشورهای دیگر در زمینه راهکارهای کنترلی و تجویز منطقی داروهای آنتی بیوتیک با استفاده از نتایج مقالات علمی در این زمینه مورد بحث قرار گرفته است. در سه مقاله پایانی به صورت میدانی وضعیت تجویز داروهای آنتی بیوتیک پروفیلاکسی برای سه عمل شایع (سزارین، هرنی، کاتاراکت) مورد بررسی قرار گرفته است و در مقایسه با دستورالعمل های بالینی و استانداردهای علمی مرتبط، میزان تجویز اضافی این نوع دارو ها مشخص شده است.

 
نتایج مطالعات این مجموعه حاکی از مصرف بیش از حد و نادرست داروهای آنتی بیوتیک در کشور دارد. به طوری که سهم 12 الی 13 درصد از ارزش بازار دارو معادل حدود 18 هزار میلیارد ریال در سال 94 مربوط به این گروه دارویی بوده است. نکته قابل توجه این است که هزینه آنتی بیوتیک ها در کشور در نیمه دوم سال یادشده نسبت به نیم سال اول، حدود 40 درصد افزایش داشته است و این به احتمال زیاد نشان دهنده این است که داروهای آنتی بیوتیک برای درمان سرماخوردگی و آنفلوآنزا استفاده می شود که از لحاظ علمی این داروها اثر خنثی در درمان این نوع بیماری ها دارند. همچنین نتایج مطالعات میدانی این مجموعه که در مراکز درمانی سازمان تامین اجتماعی برای سه عمل جراحی سزارین، کاتاراکت و هرنی، نحوه و وضعیت تجویز آنتی بیوتیک پروفیلاکسی مورد بررسی قرار گرفته که نشان دهنده این است که به 100 درصد زنان سزارین شده، نحوه تجویز دارو از لحاظ انتخاب صحیح نوع دارو، دوز مناسب و زمان تجویز، در مقایسه با دستورالعمل علمی به شکل نادرست صورت می گیرد. بار مالی تحمیلی این تجویز نادرست برای زنان سزارین شده فقط در بخش درمان مستقیم سازمان 1.5 میلیون تومان برآورد می شود. برای اعمال جراحی هرنی و کاتاراکت هم تعداد زیادی از داروهای آنتی بیوتیک به شکل نادرست و اضافی تجویز می شود. مساله نگران کننده در زمینه مصرف داروهای آنتی بیوتیک، مصرف خودسرانه و عدم ضرورت مصرف و یا استفاده نادرست و تجویز زیاد از حد این داروها است و همچنین اثرات مضری که برای بیمار از جمله مقاومت دارویی به همراه دارد.
 
با توجه به تجویز بالا و غیرضروری و هزینه‌ زیاد داروهای آنتی بیوتیک، بار مالی سنگینی به نظام سلامت تحمیل می‌شود. بنابراین ضروری است قوانین تعریف شده‌ مشخصی بر تجویز داروها، توزیع دارو و استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها وجود داشته باشد. به علاوه، باید کنترل لازم بر اجرای قوانین وضع شده و تحریم در صورت نقض قوانین، صورت پذیرد. علاوه بر موارد ذکر شده، آموزش پزشکان، داروسازان و عموم مردم امری ضروری است. ایجاد راهنماهای آنتی‌بیوتیک و نحوه‌ی اجرای راهنماها می تواند نقاط عطف اساسی در جهت کاهش مصرف و بارمالی آنتی‌بیوتیک ها باشد.

ارسال نظر

captcha